Xroniki bel ağrısının müalicəsi üçün onurğanın qeyri-cərrahi dekompressiyası (DRX9000™) — klinik hal

Pergolizzi J, Richmond C, Auster M, Florio F, Wilhelm J. Non-surgical Spinal Decompression (DRX9000™) for the Treatment of Chronic Low-back Pain – A Case Report. European Musculoskeletal Review. 2008:58–60. Nəşriyyat: Touch Briefings. Məqalədə cild və buraxılış nömrələri çap olunmayıb. Məqalənin DOI identifikatoru yoxdur, o, PubMed və Europe PMC bazalarında indekslənməyib, nəşriyyatın onlayn nüsxəsi isə tapılmayıb.

a report by Joseph Pergolizzi,¹ Charlotte Richmond,² Martin Auster,³ Frank Florio⁴ and Jonathan Wilhelm⁵

1. Adjunct Assistant Professor, Johns Hopkins University School of Medicine; 2. Director of Clinical Research, NEMA Research Inc.; 3. Assistant Professor, Department of Radiology, Johns Hopkins University School of Medicine; 4. Director of Clinical Research, Axiom Worldwide, LLC; 5. Big Sky Spinal Care Center

© TOUCH BRIEFINGS 2008 (məqalənin birinci səhifəsinin aşağısında çap olunub). Məqalədə açıq giriş lisenziyası göstərilməyib.

Azərbaycan dilinə tərcüməni ELTECH hazırlayıb: mətn rus dilindəki tərcümə əsasında tərcümə olunub və ingilis dilindəki orijinalla tutuşdurulub. İngilis dilindəki orijinal nəşriyyatın ayrıca çap nüsxəsinin PDF faylıdır (European Musculoskeletal Review Extract, Touch Briefings: üz qabığı və məqalənin 58 və 60-cı səhifələri). Mətn tam, ixtisarsız və dəyişiklik edilmədən verilir; «Giriş» və «Müəllif haqqında» başlıqlarını biz əlavə etmişik (orijinalda bu yerlərdə başlıq yoxdur).

Bel ağrısı bütün dünyada milyonlarla işçiyə təsir edir. Bel ağrısının yayılması işdə təkrarlanan hərəkətlərə sərf olunan saatların sayı¹ və yüksək riskli peşələrlə əlaqəlidir.² 1938-ci ildə hesab olunurdu ki, bel ağrısından (belin aşağı hissəsində ağrıdan) daha çox əmək qabiliyyətinin itirilməsinə və iqtisadi itkilərə səbəb olan başqa heç bir vəziyyət yoxdur.³ Bu fikir bu gün də 70 il əvvəl olduğu kimi doğrudur.^4–6

Hazırda çoxsaylı müalicə variantları mövcuddur, üstəlik yeni, çox vaxt innovativ müalicə üsulları meydana çıxır. Lakin hansı müalicənin — cərrahi, qeyri-cərrahi və ya farmakoloji müalicənin — məqsədəuyğun və ya üstün olduğu məsələsində razılıq azdır. Onurğa əməliyyatlarının nəticələri qabaqcadan proqnozlaşdırıla bilmir və cərrahi risklərlə bağlıdır. Sübutlara əsaslanan müasir klinik tövsiyələrdə cərrahi variant nəzərdən keçirilməzdən əvvəl ən azı iki ay, çox vaxt isə xeyli daha uzun müddət konservativ müalicə tövsiyə olunur.^7,8

American Pain Society-nin bel ağrısına dair klinik tövsiyələrində invaziv diaqnostik müayinələr, onurğaya müxtəlif inyeksiyalar və radikulyar olmayan ağrıda spondilodez kimi bəzi müdaxilələr rədd edilib.⁹ Onurğanın qeyri-cərrahi dekompressiyasının, məhz DRX9000™ (Axiom Worldwide, Tampa, Florida)¹⁰ cihazının tətbiqi ilə aparılmış pilot tədqiqatın nəticələri ümidvericidir və xroniki bel ağrısının müalicəsi üçün daha bir variant təklif edir. Buna görə də bu məqalədə DRX9000 vasitəsilə onurğanın qeyri-cərrahi dekompressiyası ilə uğurla müalicə olunmuş xroniki bel ağrısı halı təsvir edilir.

35 yaşlı qadın 2006-cı ilin iyulunda bel ağrısı şikayəti ilə ambulator klinikaya müraciət edib. Bel ağrısı keyimə və sağ ayaqda təkrarlanan ağrı ilə müşayiət olunurdu. Müalicə edən həkim qeyd edib ki, pasiyentin vəziyyəti 2004-cü ilin dekabrından xroniki xarakter daşıyırdı. Bu simptomlar onun müştəriləri qaldırmaq qabiliyyətinə (bu, peşə vəzifələrinin məcburi hissəsi idi) təsir göstərirdi və oturduqda, həmçinin uzun müddət ayaq üstə durduqda güclənirdi. Pasiyentin bədən çəkisi 291 funt, boyu 5 fut 8 düym idi. Onun anamnezi iki yol-nəqliyyat hadisəsi (1994 və 2002-ci illərdə) ilə ağırlaşmışdı. 19 iyul 2006-cı il tarixində onurğanın bel şöbəsinin maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) L5/S1 səviyyəsində sağa ekssentrik yerləşən və sağ S1 sinir kökünü sıxan yüngül-orta dərəcəli disk protruziyası aşkar edib (bax: Şəkil 1). L2/L3 və L3/L4 səviyyələrində də minimal qabarma ilə yüngül degenerativ dəyişikliklər qeyd olunub. İlkin müayinədə pasiyentdə bel şöbəsində hərəkət həcminin məhdudlaşması və bütün müstəvilərdə ağrı, sinir köklərinin gərilmə testlərinin müsbət olması, həmçinin sağ aşağı ətrafda sensor və motor funksiyanın zəifləməsi aşkar edilib.

Pasiyent təxminən 5,5 həftə ərzində DRX9000 cihazında 20 prosedur keçib. İlkin parametrlər belə idi: maksimal dekompressiya qüvvəsi 90 funt, minimal qüvvə 45 funt. Müalicənin yekun parametrləri maksimum 110 funt və minimum 55 funt olub. Dekompressiya qüvvəsi tibb işçisinin mülahizəsinə əsasən 10 funtluq addımlarla artırılıb. Müalicəvi qüvvənin tətbiq bucağı (o, həkimə bel şöbəsinin zədələnmiş nahiyəsini müalicə etmək üçün düzəlişlər etməyə imkan verir) 10–20° arasında dəyişib. Əlavə müalicəyə elektrostimulyasiya, buz və müalicəvi məşqlər daxil olub.

Birinci prosedurda pasiyent 0–10 şkalası üzrə ağrının səviyyəsini 7 kimi bildirib; müalicə protokolunun sonunda o, ağrının səviyyəsini 1 kimi bildirib. Ağrının müddətinin azalması da qeyd olunub: əvvəlcə ağrı vaxtın 75%-ində olurdu, müalicə başa çatdıqda isə bu göstərici vaxtın 10%-inə qədər azalıb. Yekun qiymətləndirmədə müayinəni aparan mütəxəssis bel şöbəsində hərəkət həcmi testlərinin nəticələrinin yaxşılaşdığını qeyd edib: fleksiya 42-dən 58°-yə, ekstenziya 12-dən 26°-yə, sola lateral fleksiya 14-dən 25°-yə, sağa lateral fleksiya isə 12-dən 24°-yə qədər artıb. Ortopedik və nevroloji göstəricilər normal kimi qeyd olunub. 22 sentyabr 2006-cı il tarixində bel şöbəsinin məhdud həcmdə aparılmış nəzarət MRT-si sagittal T2 çəkili təsvirlərdə L5/S1 səviyyəsində diskin çıxıntısının azaldığını aşkar edib (bax: Şəkil 2).

DRX9000 True Non-surgical Spinal Decompression System™ bel ağrısını, həmçinin disk yırtıqları, fəqərəarası disklərin qabarması və ya protruziyası, diskin degenerativ xəstəliyi, arxa faset sindromu və işiasla bağlı simptomları yüngülləşdirmək üçün həssas kompüterləşdirilmiş əks əlaqə mexanizmindən istifadə edərək onurğaya distraksiya qüvvələri tətbiq edir.¹¹ Resenziyalı ədəbiyyatın sistematik icmalında¹² Macario və Pergolizzi belə qənaətə gəlirlər ki, onurğa dekompressiyasının digər qeyri-cərrahi müalicə üsullarından daha çox fayda verib-vermədiyini müəyyən etmək üçün məlumatlar çox azdır. Lakin iki yeni tədqiqatın nəticələri DRX9000 cihazının diskogen bel ağrısı olan pasiyentlərdə təhlükəsiz və effektiv olduğunu ehtimal etməyə imkan verir.^10,13

Birinci işdə DRX9000 ilə onurğanın qeyri-cərrahi dekompressiyasının effektivliyini qiymətləndirmək üçün retrospektiv tədqiqat aparılıb.¹³ 2005-ci ilin sentyabrından 2006-cı ilin martına qədər dörd ambulator klinikada (üçü müstəqil, biri xəstəxana nəzdində) doxsan dörd tibbi kart təhlil edilib. Şifahi reytinq şkalası (VRS) üzrə orta bal müalicənin əvvəlindəki 6,05-dən (1–10 şkalası) müalicə başa çatdıqda 0,89-a qədər azalıb. Oxşar nəticələr ikinci işdə — xroniki bel ağrısının müalicəsində DRX9000 cihazının təhlükəsizliyini və effektivliyini qiymətləndirmək üçün aparılmış prospektiv, çoxmərkəzli, randomizə edilməmiş II faza pilot tədqiqatında bildirilib. 2007-ci ilin yanvarından 2007-ci ilin aprelinə qədər müşahidə edilmiş, qiymətləndirməyə yararlı on səkkiz pasiyent altı həftə ərzində DRX9000 cihazında 20 prosedurdan ibarət protokol üzrə müalicə alıb. Ağrı, analgetiklərin qəbulu, funksional imkanlar, məmnunluq, gündəlik fəaliyyət və təhlükəsizlik üzrə qiymətləndirmələr müayinələr, sorğu vərəqələri və pasiyent gündəlikləri vasitəsilə toplanıb. Müalicənin əvvəlində VRS üzrə orta bal 6,4 olub; iki həftədən sonra (10 prosedur) o, 50%-dən çox azalıb, müalicənin sonunda isə orta hesabla 0,8 təşkil edib. 18 pasiyentdən on altısı funksiyanın yaxşılaşdığını bildirib və pasiyentlər 0–10 məmnunluq şkalası üzrə DRX9000 cihazına orta hesabla 8,1 qiymət veriblər. Arzuolunmaz hadisələr qeydə alınmayıb və iştirakçıların heç birinə daha invaziv terapiya lazım olmayıb.

Bu yaxınlarda DRX9000 cihazının effektivliyinə həsr olunmuş üç klinik hal dərc olunub.^14–16 Birinci klinik halda¹⁴ VRS üzrə ilkin balı 6 (0–10 şkalası) olan 33 yaşlı kişi altı həftə ərzində DRX9000 cihazında 20 prosedur keçib və sonuncu prosedur zamanı VRS balının 0-a qədər azaldığını bildirib. DRX9000 tətbiqindən əvvəl və sonra çəkilmiş MRT təsvirləri müqayisə edildikdə L2/3, L3/4, L4/5 və L5/S1 səviyyələrində T2 çəkili təsvirlərdə diskdaxili siqnalın güclənməsi nümayiş etdirilib ki, bu da fəqərəarası diskə müsbət hidratlaşdırıcı təsiri ehtimal etməyə imkan verir. İkinci klinik halda hər iki ayağa irradiasiya edən xroniki bel ağrısı olan 69 yaşlı kişi müşahidə edilib.¹⁵ Onun VRS balı yeddi həftəlik müalicə dövründə 22 müalicə seansı fonunda 10-dan 1-ə qədər (0–10 şkalası) azalıb. Müalicədən əvvəl və sonra çəkilmiş MRT təsvirlərinin müqayisəsi bir neçə bel səviyyəsində disk hündürlüyünün artdığını və yırtığın ölçüsünün kiçildiyini nümayiş etdirib. Müqayisə edilə bilən nəticələr üçüncü klinik halda bildirilib: sol sağrıya irradiasiya edən bir aylıq bel ağrısı anamnezi olan (anamnezində əvvəlki bel ağrısı epizodları da var idi) 31 yaşlı kişi yeddi həftə ərzində DRX9000 cihazında 27 prosedur keçib. DRX9000 tətbiqindən sonra çəkilmiş bel şöbəsinin MRT-sində disk zədələnməsinin ölçüsünün və sol S1 sinir kökünə göstərilən kompressiyanın kəskin azalması fonunda VRS balı 8,5-dən 3-ə qədər (0–10 şkalası) azalıb.

Bu əvvəlki klinik halların nəticələri, eləcə də bu tədqiqatın nəticələri DRX9000 prosedurlarından əvvəl və sonra çəkilmiş bel şöbəsinin kompüter tomoqramlarından (KT) retrospektiv toplanmış məlumatların nəticələri ilə uzlaşır.¹⁷ Xroniki skelet-əzələ, mexaniki və ya diskogen bel ağrısı olan on altı pasiyent DRX9000 cihazında altı həftəlik müalicə kursu keçib; bu, palpasiya zamanı ağrı göstəricilərinin 5,7-dən 0,8-ə (0–10 şkalası), hərəkət həcmi yoxlanılarkən ağrı göstəricilərinin isə 5,6-dan 0,7-yə qədər azalmasına gətirib çıxarıb. Bundan əlavə, bel disklərinin orta hündürlüyü 1,6 mm artıb. Bundan başqa, disk hündürlüyünün 1 mm artması həm palpasiya zamanı ağrının, həm də hərəkət həcmi yoxlanılarkən ağrının 3,4 bal (0–10 şkalası) azalması ilə əlaqəli olub.

Bu klinik hal DRX9000 cihazının disk morfologiyasına müsbət təsirlərini bir daha nümayiş etdirir. Bu 35 yaşlı qadında təxminən 5,5 həftə ərzində aparılmış 20 prosedurdan sonra ağrının yüngülləşməsi və yırtığın ölçüsünün kiçilməsi qeyd olunub. Bu məlumatlar DRX9000 vasitəsilə uğurla müalicə olunmuş pasiyentlərin əvvəlki klinik halları^14–16 və KT analizi ilə aparılmış retrospektiv tədqiqatla uzlaşır.¹⁷ Bu klinik halların və retrospektiv tədqiqatın nəticələri əlavə prospektiv klinik tədqiqatların zəruri olduğunu güman etməyə əsas verir.

Joseph Pergolizzi Johns Hopkins University School of Medicine-də ştatdankənar assistent-professor, Georgetown University School of Medicine-in anesteziologiya kafedrasında assosiativ professor və Naples Anesthesia and Pain Associates Group of South West Florida qrupunda baş tərəfdaşdır. O, Coalition for Pain Education və National Institute of Pain təşkilatlarının direktorlar şurasının üzvüdür və International Pain Research and Treatment Foundation adlı fondun həmtəsisçisidir. Dr. Pergolizzi 100-dən çox elmi iş dərc etdirib və/və ya təqdim edib. O, Ross University School of Medicine-də ən yüksək fərqlənmə ilə tibb doktoru (MD) dərəcəsi alıb.

1. Guo HR, Working hours spent on repeated activities and prevalence of back pain, Occup Environ Med, 2002;59(10): 680–88.
2. Guo HR, Tanaka S, Cameron LL, et al., Back pain among workers in the United States: national estimates and workers at high risk, Am J Ind Med, 1995;28(5):591–602.
3. Gilcreest EL, Lumbosacral and sacro-iliac strain causing low back pain: a review of one hundred fifty cases, Ann Surg, 1938;107(6):988–95.
4. Deyo RA, Mirza SK, Martin BI, Back pain prevalence and visit rates: estimate from US national surveys, 2002, Spine, 2006;31: 2724–7.
5. Krishnaney AA, Park J, Benzel EC, Surgical management of neck and low back pain, Neurol Clin, 2007;25:507–22.
6. Jarvik JG, Deyo RA, Diagnostic evaluation of low back pain with emphasis on imaging, Ann Intern Med, 2002;137:586–97.
7. Chou R, Qaseem A, Snow V, et al., Diagnosis and treatment of low back pain: a joint clinical practice guideline from the American College of Physicians and the American Pain Society, Ann Intern Med, 2007;147:478–91.
8. McCamey K, Evans P, Low back pain, Prim Care, 2007;3:71–82.
9. Marcus A, APS guidelines on low back pain dismiss some interventions, Pain Med RSS, 2008;34:07.
10. Leslie J, Richmond C, Macario A, et al., Pilot: Effectiveness and safety of non-surgical spinal decompression, Paper presented at the 18th Annual Meeting of the American Academy of Pain Management, Las Vegas, NV, 27–30 September 2007.
11. Gan TJ, Leslie J, Pergolizzi J, Nonsurgical Spinal Decompression to treat chronic low back pain, Special Report supplement featured in Anesthesiology News, December 2007.
12. Macario A, Pergolizzi J, Systematic literature review of spinal decompression via motorized traction for chronic discogenic low back pain, Pain Pract, 2006;6:171–8.
13. Macario A, Richmond C, Auster M, Pergolizzi JV, Treatment of 94 outpatients with chronic discogenic low back pain with the DRX9000: a retrospective char review, Pain Pract, 2008;8: 11–17.
14. Richmond C, Florio F, Wilhelm JM, et al., MagneticResonance Imaging Findings after Treatment with a Nonsurgical Spinal Decompression System (DRX9000™)—Case Report, US Musculoskeletal Review, 2007;50–52.
15. Pergolizzi J, Florio F, Martin W, et al., Management of low-back pain with a non-surgical spinal decompression system (DRX9000™) – case report, European Musculoskeletal Review, 2008;59–60.
16. Pergolizzi J, Yocum T, Florio F, et al., Management of discogenic low-back pain with a non-surgical decompression system (DRX9000™)—Case Report, US Musculoskeletal Review, 2008;14–15.
17. Apfel C, Cakmakkaya S, Martin W, et al., Decreased lower back pain after non-invasive spinal decompression may be due to restored disc height, Abstract presented at the American Conference on Pain Medicine 3rd Annual conference, April 2008.