Diskogen bel ağrısının qeyri-cərrahi dekompressiya sistemi (DRX9000™) ilə müalicəsi — klinik hal

Pergolizzi J, Yochum T, Florio F, Richmond C, McCain BS. Management of Discogenic Low-back Pain with a Non-surgical Decompression System (DRX9000™)—Case Report. US Musculoskeletal Review. 2008;3(1):14–15. Nəşriyyat: Touch Briefings. Cild, buraxılış və səhifələr ayrıca çap nüsxəsində verilmiş istinad sətrinə əsasən göstərilib; həmin sətirdə yalnız ilk üç müəllifin adı çəkilir («Pergolizzi J, Yochum T, Florio F»). Məqalənin DOI-si yoxdur, o nə PubMed-də, nə də Europe PMC-də indeksləşdirilməyib, nəşriyyatın onlayn nüsxəsi isə tapılmayıb.

a report by Joe Pergolizzi, MD,¹ Terry Yochum, DC, DACBR,² Frank Florio, DC,³ Charlotte Richmond, PhD⁴ and Brian S McCain, DC⁵

1. Adjunct Assistant Professor, Johns Hopkins University School of Medicine; 2. Director, Rocky Mountain Chiropractic Radiological Center; 3. Director of Clinical Research, Axiom Worldwide, LLC; 4. Director of Clinical Research, NEMA Research Inc, Miami Beach; 5. Chief Administrator, Back in Action Spine and Health Centers

© TOUCH BRIEFINGS 2008 (məqalənin birinci səhifəsinin aşağısında çap olunub). Məqalədə açıq giriş lisenziyası göstərilməyib.

Azərbaycan dilinə tərcüməni ELTECH hazırlayıb: mətn rus dilindəki tərcümə əsasında tərcümə olunub və ingilis dilindəki orijinalla tutuşdurulub. Rus dilinə tərcüməni ELTECH nəşriyyatın ayrıca çap nüsxəsi (US Musculoskeletal Review Extract, Touch Briefings) əsasında hazırlayıb. Mətn ixtisar və dəyişiklik edilmədən verilib; «Giriş» və «Müəllif haqqında» başlıqlarını biz əlavə etmişik (orijinalda bu yerlərdə başlıq yoxdur).

Bel ağrısı (belin aşağı hissəsində ağrı) olan pasiyentlərin təxminən 25–60%-i ağrının residivi barədə məlumat verəcək, onların çoxu cəmi bir il ərzində.¹ Bel ağrısı ABŞ-da əmək qabiliyyətinin itirilməsinin ən çox rast gəlinən səbəbidir.² Altı aydan artıq müddətdə əmək qabiliyyətini itirmiş bir çox pasiyent işə qayıtmayacaq, iki ildən sonra isə bu rəqəm demək olar ki, sıfıra qədər azalır.³ Bel ağrısı həm də ABŞ-da əmək qabiliyyətinin itirilməsinin ən baha başa gələn səbəbidir.² Hesablamalara görə, ABŞ-da işləyən əhalinin 2%-i hər il bel travmalarına görə kompensasiya alacaq.³

Diskin degenerasiyası və ya disk yırtığı kimi struktur pozuntular, həmçinin onların törətdiyi iltihab kimi biokimyəvi təsirlər diskə bağlı ağrının səbəbi ola bilər.¹ Jarvik və həmmüəlliflər qeyd edirlər ki, «sinir kökünün sıxılması və ya qıcıqlanması ilə müşayiət olunan disk yırtığı nevroloji pozuntuların ən çox rast gəlinən səbəbidir».² Diskogen və radikulyar ağrı sindromları tez-tez rast gəlinir və həkimlər və pasiyentlər üçün hələ də çətinliklər yaradır.¹

DRX9000™ (Axiom Worldwide, Tampa, Florida) bel ağrısını, həmçinin disk yırtıqları, fəqərəarası disklərin qabarması və ya protruziyası, diskin degenerativ xəstəliyi, arxa faset sindromu və işias ilə bağlı simptomları yüngülləşdirmək üçün hazırlanıb. Pasiyent arxası üstə uzanır, çanağın rotasiyasını aradan qaldırmaq üçün dizlərinin altına dayaq qoyulur. Döş qəfəsi və çiyinlər üçün dayaq sistemi bədənin yuxarı hissəsini sabitləşdirir, motorlu blok isə çanaq kəməri vasitəsilə mexanikləşdirilmiş seqmentar distraksiya təmin edir. Müalicəvi təsir bucağının parametrləri diskin xəstəliyinin/zədələnməsinin lokalizasiyasından asılı olaraq tənzimlənə bilər. Müalicənin məqsədi yırtığı kiçildən, diskdaxili boşluğu artıran və müalicə zamanı diskdaxili təzyiqi azaldan dekompressiya qüvvəsi yaratmaqla ağrını azaltmaqdır. Nəticədə onurğanın qeyri-cərrahi dekompressiyası əldə edilir.

DRX9000 ilə müalicə olunmuş 94 pasiyentin retrospektiv tədqiqatı göstərdi ki, xroniki bel ağrısı zamanı onurğanın dekompressiyası fonunda yaxşılaşma mümkündür.⁴ 18 iştirakçının prospektiv tədqiqatı DRX9000 tətbiq edildikdə bel ağrısının əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını aşkar etdi.⁵

Hazırda DRX9000 ilə müalicənin fəqərəarası diskə müsbət morfoloji təsirini nümayiş etdirən, vizualizasiyaya əsaslanan məlumatlar ortaya çıxır.^6,7 Bu klinik halda DRX9000-in bel şöbəsində fəqərəarası disk yırtığı ilə bağlı bel ağrısının müalicəsində tətbiqi nəzərdən keçirilir.

31 yaşlı kişi təxminən bir ay davam edən bel ağrısı şikayəti ilə ambulator müəssisəyə müraciət edib. Pasiyent həmçinin sol sağrıya və ayağa irradiasiya edən ağrı olduğunu bildirib. İlkin müayinə zamanı ağrı 0–10 şkalası üzrə 9 və ya 10 balla qiymətləndirilib və kəskin, ox kimi sancan, yandırıcı və gizildədici kimi təsvir edilib. Pasiyentin boyu 70 düym, bədən kütləsi 140 funt idi. Məlumata görə, ağrı ayaq üstə durarkən və ya oturarkən güclənir və yalnız uzanmış vəziyyətdə yüngülləşirdi; bundan əlavə, ağrı onun yuxusunu pozurdu. 6 iyul 2006-cı il tarixində aparılmış onurğanın bel şöbəsinin maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) L5/S1 səviyyəsində sol S1 sinir kökünü sıxan və kənara itələyən sol tərəfli parasentral disk ekstruziyasını, həmçinin L4/5 və L5/S1 səviyyələrində diskin degenerativ xəstəliyini aşkar edib. Mövcud tibbi sənədlərin təhlili təxminən yeddi ay əvvəl bel ağrısının əvvəlki epizodunun olduğunu göstərib.

Pasiyent yeddi həftəlik dövr ərzində DRX9000-də 27 prosedur keçib. Müalicəyə 80 funt maksimal dekompressiya qüvvəsi ilə başlanılıb; dekompressiya qüvvəsi həkimin qərarı ilə beş funtluq addımlarla artırılıb, yekun prosedur isə 100 funtda aparılıb. Müalicəvi qüvvənin tətbiq bucağı 8 ilə 15° arasında dəyişib. Əlavə müalicəyə elektrostimulyasiya, müalicəvi məşqlər və nəm istilik daxil idi. Pasiyent ağrının azaldığını bildirib: birinci prosedurda ağrı 0–10 şkalası üzrə 8,5 balla qiymətləndirilirdi və vaxtın 85%-ində mövcud idi, müalicə protokolunun sonunda isə 3 balla qiymətləndirilirdi və vaxtın 30%-ində mövcud idi. 3 noyabr 2006-cı il tarixində aparılmış onurğanın bel şöbəsinin MRT-si disk zədələnməsinin ölçüsünün, həmçinin sol S1 sinir kökünə göstərilən kompressiyanın kəskin azaldığını nümayiş etdirib. Bu pasiyentdə müalicə protokolundan əvvəl və sonra nəticələrin bir sıra əlavə qiymətləndirmələri də aparılıb. Kompüterləşdirilmiş ikiqat inklinometrlə aparılmış hərəkət amplitudasının müayinəsi müalicə başa çatdıqdan sonra bel şöbəsində bükülmənin (39%), açılmanın (75%), sola yana bükülmənin (57%) və sağa yana bükülmənin (53%) artdığını aşkar edib. Həmçinin əzələ gücünün kompüterləşdirilmiş müqayisəli testi (CCMT) aparılıb və o, müalicə fonunda aşağıdakı yaxşılaşmaları göstərib: sol bud-çanaq oynağının bükücü əzələləri (50%), sağ bud-çanaq oynağının bükücü əzələləri (71%), sol bud-çanaq oynağının uzaqlaşdırıcı əzələləri (106%), sağ bud-çanaq oynağının uzaqlaşdırıcı əzələləri (-3%), sol diz oynağının bükücü əzələləri (43%), sağ diz oynağının bükücü əzələləri (24%), sol diz oynağının açıcı əzələləri (105%) və sağ diz oynağının açıcı əzələləri (80%). Qeyd etmək lazımdır ki, sağ bud-çanaq oynağının uzaqlaşdırıcı əzələlərində 3% azalma müşahidə olunsa da, sağ və sol tərəflər arasındakı fərq 46%-dən 13%-ə qədər azalıb. Ağrı ilə bağlı həyat fəaliyyətinin pozulması sorğu vərəqəsi (PDQ) üzrə bal 147/150-dən 59/150-yə qədər azalıb. Dördkomponentli vizual analoq şkala (QVAS) üzrə ağrı balı 76,67/100-dən 33,33/100-ə qədər azalıb. Bornmut bel sorğu vərəqəsi üzrə bal 23/70-dən 13/70-ə qədər azalıb.

Onurğanın qeyri-cərrahi dekompressiyasının effektivliyinə dair tədqiqatların son icmalında müəyyən edilib ki, resenziyalı ədəbiyyatda mövcud olan məlumatlar bel ağrısının müalicəsində onurğanın dekompressiyasının digər qeyri-cərrahi metodlardan üstün olub-olmadığını müəyyən etmək üçün inandırıcı deyil.⁸ Bu icmaldan sonra iki yeni tədqiqat DRX9000-in təhlükəsizliyini və effektivliyini nümayiş etdirib; onlarla yanaşı, müalicənin fəqərəarası diskə müsbət fiziki təsirlərini ehtimal etməyə imkan verən iki klinik hal da mövcuddur.^4–7

Retrospektiv tədqiqatda 2005-ci ilin sentyabrından 2006-cı ilin martına qədər DRX9000 ilə müalicə olunmuş 94 pasiyent qiymətləndirilib.⁴ Diaqnozlara disk yırtıqları (pasiyentlərin 73%-i), diskin degenerativ xəstəliyi (68%) və onların birləşməsi (27%) daxil idi. Bel ağrısının davametmə müddətinin medianı 260 həftə idi. Müraciət zamanı pasiyentlərdə ağrının orta balı (NRS — rəqəmsal reytinq şkalası) 6,05 idi, müalicənin sonunda isə 0,89 bala qədər azaldı. Osvestri indeksi (ODI) üzrə bal müraciət zamanı 21,9 baldan müalicə başa çatdıqda 6,5 bala qədər azaldı. Pasiyentlər həmçinin analgetik qəbulunun azaldığını bildirib və məmnunluq sorğusunda DRX9000-i 8,55/10 balla qiymətləndiriblər. Tibbi kartların bu auditi DRX9000-də müalicə fonunda xroniki bel ağrısı və funksional imkanlar baxımından yaxşılaşma baş verdiyini ehtimal etməyə imkan verir.

Prospektiv, çoxmərkəzli, randomizə edilməmiş II faza pilot tədqiqatında 2007-ci ilin yanvarından 2007-ci ilin aprelinə qədər müalicə olunmuş 18 pasiyent müşahidə edilib.⁵ Tədqiqat iştirakçıları altı həftəlik dövr ərzində DRX9000-də 20 prosedurdan ibarət kurs keçiblər. Bel ağrısının orta davametmə müddəti 526 həftə idi və DRX9000-dən əvvəl çoxsaylı terapiya növləri uğursuz olmuşdu. Müraciət zamanı ağrının orta balı 6,4 idi və cəmi iki həftəlik müalicədən sonra 3,1 bala qədər azaldı. Bu göstərici azalmağa davam edərək müalicənin sonunda 0,8 bala çatdı. Osvestri indeksi üzrə ballar 23,7 baldan 5,5 bala qədər azaldı. Pasiyentlərin böyük əksəriyyəti (88,9%) bu müalicəni başqalarına tövsiyə edəcəklərini bildiriblər. Ciddi arzuolunmaz hadisələr barədə məlumat verilməyib.

Bu klinik hal DRX9000 ilə müalicənin fəqərəarası diskə göstərdiyi müsbət fiziki təsirləri, görünür, nümayiş etdirən seriyada üçüncüdür. Birinci halda altı il davam edən davamlı bel ağrısı şikayətləri ilə ambulator müəssisəyə müraciət etmiş 33 yaşlı kişi müşahidə edilib.⁶ O, altı həftəlik dövr ərzində DRX9000-də 20 prosedurdan ibarət kurs keçib. Müraciət zamanı pasiyentdə ağrı balı 6 idi, müalicənin sonunda isə 0-a qədər azaldı. Müalicədən sonra aparılmış kontrol MRT L2/3, L3/4, L4/5 və L5/S1 səviyyələrində T2 çəkili təsvirlərdə diskdaxili siqnalın gücləndiyini aşkar etdi ki, bu da diskin morfologiyasının yaxşılaşmasını əks etdirir. İkinci klinik halda hər iki aşağı ətrafa irradiasiya edən xroniki bel ağrısı ilə müraciət etmiş 69 yaşlı kişi müşahidə edilib.⁷ Bu pasiyent yeddi həftəlik dövr ərzində DRX9000-də 22 prosedurdan ibarət kurs keçib. Müraciət zamanı o, ağrını 10 balla qiymətləndirib, protokolun sonunda isə bu bal 1-ə qədər azalıb. Müalicədən sonra aparılmış kontrol MRT bir neçə bel səviyyəsində diskin hündürlüyünün artdığını və yırtığın ölçüsünün kiçildiyini nümayiş etdirib. Vizualizasiyaya əsaslanan bu sübutlar müalicə zamanı tez-tez müşahidə olunan klinik yaxşılaşmaları izah etmək üçün faydalı ola bilər.

DRX9000 tətbiq edilməklə diskə bağlı bel ağrısının müalicəsinin təhlükəsizliyini və effektivliyini əlavə olaraq təsdiqləyən klinik məlumatlar və vizualizasiya məlumatları ortaya çıxmaqda davam edir. Bu klinik halda təsvir olunan pasiyentdə ağrının azalması və funksional imkanların artması müşahidə olunub və müalicədən sonra o, işə qayıda bilib. DRX9000 ilə müalicənin klinik və morfoloji təsirlərinin daha ətraflı öyrənilməsi üçün əlavə prospektiv tədqiqatlar lazımdır.

Joseph Pergolizzi, MD, Johns Hopkins University School of Medicine tibb məktəbində ştatdankənar assistent-professor və Naples Anesthesia and Pain Associates Group of South West Florida qrupunda baş tərəfdaşdır. O, Coalition for Pain Education və National Institute of Pain təşkilatlarının direktorlar şurasının üzvüdür və International Pain Research and Treatment Foundation fondunun həmtəsisçisidir. Dr. Pergolizzi 100-dən çox elmi işi dərc etdirib və/və ya təqdim edib. O, St Johns University universitetində fiziki kimya üzrə elmlər bakalavrı (BSc) dərəcəsini və Ross University School of Medicine tibb məktəbində yüksək fərqlənmə ilə tibb doktoru (MD) dərəcəsini alıb.

1. Boswell MV, Trescot AM, Datta S, et al. Interventional techniques: evidence based practice guidelines in the management of chronic spinal pain, Pain Physician, 2007;10(1):7–111.
2. Jarvik JG, Deyo RA, Diagnostic evaluation of low back pain with emphasis on imaging, Ann Intern Med, 2002;137(7):586–97.
3. Andersson GB, Epidemiological features of chronic low back pain, Lancet, 1999;354:581–5.
4. Macario A, Richmond C, Auster M, et al., Treatment of 94 outpatients with chronic discogenic low back pain with the DRX9000: a retrospective chart review, Pain Practice, 2008:8:11–17.
5. Leslie J, Richmond C, Macario A, et al. Pilot: Effectiveness and safety of non-surgical spinal decompression. Abstract presented at ACPM, April 2008, New York.
6. Richmond C, Florio F, Wilhelm J, et al., Magnetic resonance imaging findings after treatment with a non-surgical spinal decompression system(DRX9000)-case report, US Musculoskeletal Review, 2007;50–52.
7. Pergolizzi J, Florio F, Martin W, et al., Management of low-back pain with a non-surgical spinal decompression system (DRX9000™) – case report, European Musculoskeletal Review, 2008;59–60.
8. Macario A, Pergolizzi J, Systemic literature review of spinal decompression via motorized traction for chronic discogenic low back pain, Pain Practice, 2006;6:171–8.