Омыртқа жотасының декомпрессиялық терапиясы бел бөліміндегі диск жарығынан немесе протрузиясынан туындаған арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсыну мен түбіршектік ауырсынуды емдеудің балама әдісі ретінде

El-Zayat AR, Gomah W, Aldesouky AH. Spinal decompression therapy as an alternative modality for management of low back pain and radicular pain caused by lumbar disc herniation or protrusion. Egyptian Rheumatology & Rehabilitation 2019;46(3):183–188 (Vol. 46 No. 3, July-September 2019). DOI: 10.4103/err.err_34_18. Received 5 July 2018; Accepted 16 October 2018.

Мақаланың түпнұсқасы: doi.org/10.4103/err.err_34_18. Журналдың қазіргі баспагерінің сайтындағы мақала беті: link.springer.com/article/10.4103/err.err_34_18.

Ahmed R. El-Zayat^a, Wael Gomah^a, Ahmed H. Aldesouky^b

Departments of ^aRheumatology, Physical Medicine and Rehabilitation, ^bRadiology, Faculty of Medicine, Al Azhar University, Cairo, Egypt

Correspondence to Dr. Ahmed Ramzy El-Zayat, MD Rheumatology, Physical Medicine and Rehabilitation, Misr Algadyda, Triumph.

Мақалада былай басылған: «© 2019 Egyptian Society for Rheumatology and Rehabilitation» (ISSN 1110-161X); «© 2019 Egyptian Rheumatology & Rehabilitation | Published by Wolters Kluwer - Medknow»; «This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work non-commercially, as long as appropriate credit is given and the new creations are licensed under the identical terms.»

Лицензия: мақалада басылғандай, CC BY-NC-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0); журналдың қазіргі баспагерінің сайтындағы мақала бетінде CC BY 4.0 лицензиясы көрсетілген (creativecommons.org/licenses/by/4.0). Қазақша нұсқа — ELTECH баспагердің PDF-файлы бойынша орындаған мәтіннің, кестелердің және суреттерге берілген жазулардың аудармасы; суреттер өзгеріссіз берілген, олардағы жазулар ағылшын тілінде; беттеуді ELTECH осы сайт үшін бейімдеген.

Қазақша мәтінді ELTECH аударды: аударма орысша нұсқа негізінде қысқартусыз және өзгеріссіз дайындалып, ағылшын тіліндегі түпнұсқамен салыстырылды.

Негіздеме: Соңғы зерттеулер омыртқа жотасының моторлы хирургиялық емес декомпрессиясы AQ5 бел бөліміндегі диск жарығынан немесе протрузиясынан туындаған арқаның төменгі бөлігіндегі созылмалы ауырсынуды азайтуы мүмкін деп болжауға мүмкіндік берді.

Мақсаты: Осы зерттеудің мақсаты — DRX9000 аппаратының көмегімен омыртқа жотасының моторлы хирургиялық емес декомпрессиясының бел бөліміндегі диск жарығынан немесе протрузиясынан туындаған бел ауырсынуы мен түбіршектік ауырсынуды азайтудағы тиімділігін, сондай-ақ оның МРТ деректері бойынша диск биіктігінің өзгерістерімен корреляциясы болған-болмағанын бағалау болды.

Пациенттер және әдістер: Бұл зерттеу диск протрузиясымен байланыстырылатын созылмалы бел ауырсынуы бар, Abdul Latif Jameel Hospital for Medical Rehabilitation (Жидда, Сауд Арабиясы) құрамындағы ревматология және оңалту клиникаларының амбулаториялық пациенттері арасынан іріктелген 73 пациенттің қатысуымен жүргізілді; бұл пациенттер екі топқа бөлінді. Бірінші топты DRX9000 көмегімен омыртқа жотасының моторлы хирургиялық емес декомпрессиясымен 6 апталық емдеу хаттамасынан өткен 39 пациент құрады, ал 34 пациенттен тұратын екінші топ терең жылыту әдістері мен кәдімгі тартуды қолдана отырып 6 апталық физиотерапиядан өтті; ауырсынуды визуалды-аналогтық шкаламен бағалау МРТ-мен бірге емдеуге дейін және одан кейін жүргізілді. Міндетке қарай жұптасқан t-критерий немесе сызықтық регрессия қолданылды; 0,05-тен кем P мәні статистикалық тұрғыдан мәнді деп есептелді.

Нәтижелер: Негізгі нәтижелер визуалды-аналогтық шкала бойынша екі топта да бел ауырсынуы тұрғысынан мәнді жақсару болды, алайда түбіршектік ауырсыну мен МРТ деректері бойынша диск биіктігінің көрсеткіштері 2-топпен салыстырғанда 1-топта мәнді түрде жақсарды.

Қорытындылар: Зерттеуде омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясы арқадағы ауырсыну мен түбіршектік ауырсынудың азаюымен, сондай-ақ диск биіктігінің ұлғаюымен байланысты болды және оны дискогенді бел ауырсынуы кезінде балама әдіс ретінде қолдануға болады деген қорытынды жасалды.

Түйін сөздер: декомпрессиялық жүйе, DRX9000, бел бөліміндегі диск пролапсы, бел ауырсынуы

Халықтың 80%-дан астамы өмірінің қандай да бір кезеңінде арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсынудан зардап шегеді [1]. Бел ауырсынуы — 45 жасқа толмаған пациенттерде белсенділіктің шектелуін тудыратын негізгі фактор, дәрігерге қаралу себептері арасында жиілігі жағынан екінші, ал хирургиялық араласулардың себептері арасында таралуы жағынан үшінші орында [2]. Бел ауырсынуы елеулі әлеуметтік-экономикалық маңызға ие, өйткені ол пациенттердің өмір сапасына әсер етеді, еңбек өнімділігінің уақытша жоғалуына және орасан зор медициналық және жанама шығындарға, тіпті тұрақты мүгедектікке әкелуі мүмкін [3].

Созылмалы бел ауырсынуын тудыратын ең жиі кездесетін екі ауру — диск дегенерациясынан туындайтын және жағдайлардың 39%-ын құрайтын дискогенді бел ауырсынуы және бел ауырсынуы жағдайларының 30%-дан сәл азын құрайтын диск жарығы. Дискогенді бел ауырсынуының да, диск жарығының да клиникалық патологиясы омыртқааралық дисктің анатомиялық құрылымымен байланысты [4].

Бел ауырсынуын емдеудің дәстүрлі тактикасы физиотерапиямен толықтырылған, ауырсынуды басу арқылы хирургиялық емес емдеу болды. Массаж, омыртқа жотасына манипуляциялар, жаттығулар, акупунктура, «арқа мектебі» және когнитивтік-мінез-құлықтық терапия сияқты физиотерапияның көптеген әдістері бар [4]. Олар сондай-ақ қарапайым тартумен байланысты кейбір проблемалар туралы хабарлайды: шаршау, бұлшықет спазмын тудыру, пациенттің күшке немесе қалыпқа төзе алмауы және ауырсынудың өршуі [5].

Осылайша, емдеудің басқа әдісі — моторлы декомпрессия, яғни дисктерге түсетін қысымды азайтуға, омыртқааралық кеңістікті тік бағытта кеңейтуге және диск биіктігін қалпына келтіруге арналған әдістеме [6].

DRX9000 сияқты омыртқа жотасын декомпрессиялау жүйелері соңғы бірнеше жылда бел ауырсынуын емдеу үшін клиникалық практикаға енгізілді. Бұл жүйелер дискогенді текті бел ауырсынуын емдеу үшін инвазивті емес араласуды қамтамасыз етеді.

DRX9000 True Nonsurgical Spinal Decompression System жүйесін FDA (АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы) мақұлдаған; ол бел ауырсынуын және диск жарықтарымен, омыртқааралық дисктердің томпаюымен немесе протрузиясымен, дисктердің дегенеративті ауруымен, артқы фасеттік синдроммен және ишиаспен байланысты симптомдарды жеңілдету үшін сезімтал компьютерленген кері байланыс механизмін пайдалана отырып, омыртқа жотасына дистракциялық күштер түсіреді [7].

Richmond және әріптестері [7] DRX9000 емдеу кезінде диск ішіндегі кеңістіктерді ұлғайту, жарықты кішірейту және диск ішіндегі қысымды төмендету арқылы ауырсынуды жеңілдетуге бағытталғанын көрсетті.

Осы зерттеудің мақсаты — DRX9000 аппаратының көмегімен омыртқа жотасының моторлы хирургиялық емес декомпрессиясының бел бөліміндегі диск жарығынан немесе протрузиясынан туындаған бел ауырсынуы мен түбіршектік ауырсынуды азайтудағы тиімділігін, сондай-ақ оның МРТ деректері бойынша диск биіктігінің өзгерістерімен корреляциясы болған-болмағанын бағалау болды.

Бұл зерттеу 73 пациенттің қатысуымен жүргізілді; олардың жасы 21-ден 45-ке дейін болды; оларда диск протрузиясынан немесе жарығынан туындаған түбіршектік ауырсынуы бар созылмалы бел ауырсынуы болды, бұл омыртқа жотасының бел-сегізкөз бөлімінің МРТ көмегімен анықталды, ал аурудың ұзақтығы 12 аптадан асты [8]. Олар 2016 жылғы қаңтар мен 2017 жылғы қыркүйек аралығында Abdul Latif Jameel Hospital for Medical Rehabilitation (Жидда, Сауд Арабиясы) құрамындағы оңалту клиникасына келген амбулаториялық пациенттер арасынан іріктелді; әр пациенттен емдеуге және осы зерттеуге қосылуға келісім алынды.

Бел ауырсынуының басқа себептері бар пациенттер, остеопорозы, омыртқа сынығы, ығысуы, төменгі аяқ-қолдарында әлсіздігі, екі төменгі аяқ-қолында сезімталдықтың бұзылуы немесе спондилолистезі бар пациенттер, сондай-ақ жүкті әйелдер зерттеуден шығарылды.

Пациенттер екі топқа бөлінді.

1. Бірінші топ: бұл топқа барлығы 39 пациент кірді, оның 23-і (58,97%) ер адам және 16-сы (41,03%) әйел; олардың жасы 21-ден 43-ке дейін, орташа жасы 32,06±7,09 жас, ал аурудың ұзақтығы 16 аптадан 56 аптаға дейін, орташа ұзақтығы 34,26±13,45 апта болды. Олардың дене салмағы 64 кг-нан 97 кг-ға дейін болды. Бұл топ DRX9000 көмегімен декомпрессиядан өтті.
2. Екінші топ: бұл топқа барлығы 34 пациент кірді, оның 19-ы (55,88%) ер адам және 15-і (44,22%) әйел; олардың жасы 23-тен 45-ке дейін, орташа жасы 33,21±7,23 жас, ал аурудың ұзақтығы 18 аптадан 53 аптаға дейін, орташа ұзақтығы 32,43±12,22 апта болды. Олардың дене салмағы 61 кг-нан 93 кг-ға дейін болды. Бұл топ терең жылыту әдістері мен кәдімгі тартуды қамтитын физиотерапиядан өтті.

Барлық пациенттерден толық анамнез жиналды; ауырсынатын аймақтың орналасуын, түзу аяқты көтеру сынағын (SLR), қозғалыс функциясы мен сезімталдықты бағалауды, сондай-ақ омыртқа жотасының бел бөліміндегі қозғалыс көлемін қамтитын клиникалық тексеру сеанстар аяқталғанға дейін және одан кейін жүргізілді. Емдеу курсы аяқталғанға дейін және одан кейін қозғалыс көлемі шегінде бүгу-жазуды орындау кезіндегі бел ауырсынуын бағалау және төменгі аяқ-қолдардағы түбіршектік ауырсынуды бағалау үшін 0-ден 10-ға дейінгі визуалды-аналогтық шкала (ВАШ) қолданылды. Сәулелік зерттеу дисктердің дегенеративті ауруынан туындауы мүмкін омыртқааралық дисктердің томпаюы, протрузиясы немесе жарығы салдарынан болған созылмалы дискогенді бел ауырсынуы диагнозын негіздеу үшін омыртқа жотасының бел-сегізкөз бөлімінің алдыңғы-артқы және бүйір проекциялардағы рентгенографиясын және бел-сегізкөз бөлімінің МРТ-сын қамтыды.

Диск биіктігінде өзгерістер болған-болмағанын бағалау үшін емдеу курсы аяқталғаннан кейін МРТ қайталанды.

МРТ емдеу басталғанға дейін және емдеу аяқталғаннан кейін 3,0 Тл магниттік-резонанстық томографта (MAGNETOM Verio, A Tim System; Siemens, Эрланген, Германия) орындалды. Пациенттерді шалқасынан жатқызып, сканерлеу жүргізілді: (а) T12-ден сегізкөзге дейін T1 режиміндегі сагиттальды кескіндер (қайталау уақыты: 670 мс; эхо уақыты: 12 мс, кесінді қалыңдығы: 4 мм), (ә) T12-ден сегізкөзге дейін T2 режиміндегі сагиттальды кескіндер (қайталау уақыты: 3 000–3 600 мс; эхо уақыты: 87–114 мс, кесінді қалыңдығы: 4 мм) және (б) L1-ден S1-ге дейін T2 режиміндегі аксиальды кескіндер (қайталау уақыты: 3 000–3 600 мс; эхо уақыты: 87–114 мс, кесінді қалыңдығы: 4 мм).

Омыртқааралық дисктің биіктігі

Омыртқа жотасының бел бөліміндегі омыртқааралық дисктің биіктігі ортаңғы сагиттальды МР-кескінде дисктің жоғарғы жиегінің ортасынан төменгі жиегінің ортасына дейін, екі тұйықтаушы пластинканы қоса алғанда, өлшенді. Біздің зерттеуімізде диск биіктігінің жеке вариабельділігін болдырмау үшін екі МРТ арасындағы диск биіктігінің айырмасын анықтаймыз.

Міндетке қарай жұптасқан t-критерий немесе сызықтық регрессия қолданылды; 0,05-тен кем P мәні статистикалық тұрғыдан мәнді деп есептелді.

Емдеу хаттамасы

1. Бірінші топ: барлығы 39 пациент осы араласуға арналған пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес DRX9000 (Axiom Worldwide, Тампа, Флорида, АҚШ) көмегімен ем алды [9].
2. Екінші топ: барлығы 34 пациент ультрадыбысты, тері арқылы нервтерді электрлік ынталандыруды (TENS) және омыртқа жотасын тартуды қамтитын физиотерапия алды.

DRX9000 хаттамасы 6 апталық кезең ішінде омыртқа жотасы декомпрессиясының 20 сеансын қамтиды, белсенді емдеу сеанстарының ұзақтығы 30 минут. Әр пациентке алғашқы 2 аптада аптасына бес рет және тағы 2 апта бойы аптасына үш рет ем жүргізілді, содан кейін соңғы 2 аптада ол біртіндеп аптасына екі сеансқа дейін қысқартылды. Сеанс басында пациентті шалқасынан жатқызады. Белсенді емдеуді бастау үшін аппарат пациентті төменгі белдіктен ақырын тартады, ал жоғарғы белдік қозғалыссыз қалады, осылайша пациенттің омыртқа жотасына дистракция жасалады. Пациент барлық керілуді дереу алып тастау үшін кез келген сәтте қауіпсіздік түймесін баса алады.

Бастапқы декомпрессия күші пациенттің көтере алуына қарай реттелді: ол дене салмағының жартысынан 4,54 кг (10 фунт) кем мәннен басталды. Егер пациент декомпрессия кезіндегі тартуды «күшті немесе ауыртатын» деп сипаттаса, бұл дистракция күші 10–25%-ға азайтылды. Кейінгі емдеу сеанстарында дистракция күші пациент көтере алатын шамада дене салмағының жартысынан 4,54–9,07 кг (10–20 фунт) асатын соңғы мәндерге дейін арттырылды. Әр терапия сеансы аяқталғаннан кейін емдеуден соң паравертебральды бұлшықеттердің консолидациясына ықпал ету үшін бұлшықеттерді электрлік ынталандырумен бірге суық пакет қолданылды.

Бірінші топ

Пациенттер емдеу сеанстарынан өткенге дейін ВАШ бойынша бел ауырсынуының орташа мәні 7,66±1,62, ал сеанстардан кейін 2,23±1,67 құрады, бұл ретте 0,005-тен кем P мәні мәнді айырмашылық ретінде бағаланды. ВАШ бойынша бағаланған төменгі аяқ-қолдардағы түбіршектік ауырсынуға келсек, сеанстардан өткенге дейін орташа мән 7,43±2,50, ал сеанстардан кейін 1,33±1,79 болды, бұл ретте 0,005-тен кем P мәні мәнді айырмашылық ретінде бағаланды. Бір (2,56%) пациентте бес сеанстан кейін айқын бел ауырсынуы байқалды және бұл пациент сеанстардан өтуді тоқтатты. Алты (15,38%) пациентте сеанстар кезінде бұлшықет ауырсынуы байқалды, бірақ олар сеанстарды жалғастырды; олардың төртеуінде (10,25%) ауырсыну сеанстар аяқталғанға дейін сақталды.

МРТ

Диск биіктігінің жақсаруы 27 (72,97%) пациентте байқалды, 1,1-ден 5,3 мм-ге дейінгі ауқымда, орташа мәні 2,31±1,24 мм.

Бел ауырсынуы тұрғысынан жақсару 29 (74,36%) пациентте, ал түбіршектік ауырсыну тұрғысынан жақсару 33 (84,61%) пациентте тіркелді; диск биіктігінің жақсаруы 27 (72,97%) пациентте тіркелді.

Екінші топ

Пациенттер емдеу сеанстарынан өткенге дейін ВАШ бойынша бел ауырсынуының орташа мәні 7,55±1,78, ал сеанстардан кейін 4,14±1,52 құрады, бұл ретте 0,005-тен кем P мәні мәнді айырмашылық ретінде бағаланды. ВАШ бойынша төменгі аяқ-қолдардағы түбіршектік ауырсынуға келсек, пациенттер емдеу сеанстарынан өткенге дейін орташа мән 7,32±2,32, ал сеанстардан кейін 6,82±1,95 болды, мәнді айырмашылық жоқ, P мәні 0,005-тен жоғары.

МРТ

Диск биіктігінің жақсаруы төрт (11,76%) пациентте байқалды, 0,1-ден 0,3 мм-ге дейінгі ауқымда, орташа мәні 0,043±0,091 мм.

Бел ауырсынуы тұрғысынан жақсару 25 (73,53%) пациентте, ал түбіршектік ауырсыну тұрғысынан жақсару жеті (20,59%) пациентте тіркелді; диск биіктігінің жақсаруы төрт (11,76%) пациентте тіркелді.

Екі топты салыстыра келе, біз екі топ арасында бел ауырсынуының жақсаруында мәнді емес айырмашылықтар, ал түбіршектік ауырсыну мен диск биіктігінің жақсаруында жоғары мәнді айырмашылық болғанын анықтадық (1–4-суреттер және 1–4-кестелер).

Бел ауырсынуы — арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсыну.

Бел ауырсынуы — арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсыну.

Бел ауырсынуы — арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсыну.

Бел ауырсынуы — арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсыну.

Дискогенді ауырсыну бел аймағындағы елеулі проблема болып табылады, оны фиброзды сақинаның үдемелі бұзылуы мен жыртылулары тудыруы мүмкін; олар фиброзды сақинаның сыртқы үштен біріндегі ауырсыну талшықтарын ынталандыру арқылы және нерв түбіршектерін компрессиялау арқылы ауырсыну тудырады.

DRX9000 қолданылатын омыртқа жотасын декомпрессиялау жүйелері омыртқааралық кеңістікті кеңейту және диск протрузиясын азайту есебінен диск протрузиясынан немесе жарығынан туындаған бел ауырсынуын емдеуге арналған инвазивті емес араласуға айналды.

Біздің зерттеуіміз декомпрессиялық жүйені қолданғанда арқадағы ауырсыну мен төменгі аяқ-қолдардағы түбіршектік ауырсыну тұрғысынан жақсару байқалғанын көрсетті; жақсару арқадағы ауырсынуға қарағанда төменгі аяқ-қолдардағы ауырсыну тұрғысынан неғұрлым мәнді болды.

Декомпрессиялық жүйенің көмегімен пациенттердің көпшілігінде дисктер биіктігінің мәнді жақсаруына қол жеткізілді. Бақылау тобымен салыстырғанда біз декомпрессиялық жүйемен ем алған пациенттерде физиотерапияның басқа әдістерімен салыстырғанда түбіршектік ауырсыну мен диск биіктігі тұрғысынан жоғары мәнді жақсаруды анықтадық.

Біздің зерттеуіміз Richmond және әріптестерінің [7] жұмысымен үйлесті; олар DRX9000 қолданылатын омыртқа жотасын хирургиялық емес декомпрессиялау жүйесі сезімтал компьютерленген кері байланыс механизмін пайдалану есебінен бел ауырсынуын және диск жарықтарымен, омыртқааралық дисктердің томпаюымен немесе протрузиясымен, дисктердің дегенеративті ауруымен, артқы фасеттік синдроммен және ишиаспен байланысты симптомдарды жеңілдеткенін көрсетті.

Басқа зерттеуде Apfel және әріптестері [10] созылмалы дискогенді бел ауырсынуын емдеуде DRX9000 көмегімен жүргізілген омыртқа жотасының декомпрессиясы ауырсынуды жеңілдетіп, диск биіктігін қалпына келтіргенін және ауырсынудың азаюы мен диск биіктігінің қалпына келу дәрежесі арасында корреляция болғанын анықтады, бұл біздің зерттеуімізбен сәйкес келді; алайда бұл зерттеу мен біздің зерттеуіміздің айырмашылығы мынада: олар диск биіктігін КТ көмегімен бағалады, ал біз МРТ қолдандық.

Thomas және әріптестері [11] біздің зерттеуімізбен келісті, өйткені олар омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясы (DRX9000) декомпрессиялық күш есебінен арқадағы дискогенді ауырсынуды тиімді емдегенін көрсетті: хирургиялық емге үміткер пациенттердің 86%-ында ауырсыну азайды, ал механикалық функция 92%-ында қалпына келді, бірақ 90 күннен кейін пациенттердің 2%-ында ауырсыну байқалды, ал 3%-ында рецидив дамыды.

Leslie және әріптестері [9] де пациенттер омыртқа жотасы декомпрессиясының толық 6 апталық курсынан өтіп, DRX9000 көмегімен ем алған кезде пациенттердің ауырсынуы азайғанын, ал Освестри индексі (ODI) бойынша пациенттердің функционалдық белсенділігі жақсарғанын көрсетті.

Декомпрессиялық жүйе дискогенді бел ауырсынуын емдеудің жақсы әдісі болып табылады, өйткені ол ауырсынуды азайтады, функцияны жақсартады және хирургиялық араласулар санын азайтады.

Жалпы алғанда, бұл зерттеу DRX9000 омыртқа жотасын хирургиялық емес декомпрессиялау жүйесімен емдеу басқа әдістермен салыстырғанда пациенттің созылмалы бел ауырсынуын және төменгі аяқ-қолдардағы түбіршектік ауырсынуын азайтқанын, бұл ретте пациенттерге анальгетиктер азырақ қажет болғанын болжауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, МРТ көмегімен өлшенген диск биіктігінің жақсаруы анықталды.

Жоқ.

Мүдделер қақтығысы жоқ.

1. Zhang Yg, Guo Tm, Guo X, Wu Sx. Clinical diagnosis for discogenic low back pain. Int J Biol Sci 2009; 5:647–658.
2. Andersson GB. Epidemiological features of chronic low back pain. Lancet 1999; 354:581–585.
3. Dagenais S, Caro J, Haldeman S. A systematic review of low back pain cost of illness studies in the United States and internationally. Spine J 2008; 8:8–20.
4. Chou R, Huffman LH. Nonpharmacologic therapies for acute and chronic low back pain: a review of the evidence for an American Pain Society/American College of Physicians clinical practice guideline. Ann Intern Med 2007; 147:492–504.
5. Macario A, Richmond C, Auster M, Pergolizzi JV. Treatment of 94 outpatients with chronic discogenic low back pain with the DRX9000: a retrospective chart review. Pain Pract 2008; 8:11–17.
6. Ramos G, Martin W. Effects of vertebral axial decompression on intradiscal pressure. J Neurosurg 1994; 81:350–353.
7. Richmond C, Florio F, Wilhelm JM, Auster M. Magnetic resonance imaging findings after treatment with a non-surgical spinal decompression system (DRX9000^TM) − case report. US Musculoskelet Rev 2007; 2007:50–52.
8. Rozenberg S. Chronic low back pain: definition and treatment. Rev Prat 2008; 58:265–272.
9. Leslie J, Pergolizzi JV, Macario A, Apfel CC, Clair D, Richmond C. Prospective evaluation of the efficacy of spinal decompression via the DRX9000 for chronic low back pain. J Med 2008; 9:2–8.
10. Apfel CC, Cakmakkaya OS, Martin W, Richmondl C, Macario A, George E, et al. Restoration of disk height through non-surgical spinal decompression is associated with decreased discogenic low back pain: a retrospective cohort study. BMC Musculoskelet Disord 2010; 11:155.
11. Thomas A, Gionis B, Eric Groteke DC. Spinal decompression. Orthop Technol Rev 2003; 5–6:36–39.