Арқаның төменгі бөлігіндегі созылмалы ауырсынуды емдеуге арналған омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясы

Gan TJ, Leslie JB, Pergolizzi JV. Nonsurgical Spinal Decompression To Treat Chronic Low Back Pain. Special Report, December 2007. Brought to you by Anesthesiology News and Pain Medicine News; distributed by McMahon Publishing, New York. 8 бет; басылым коды SR07047. DOI жоқ; PubMed жүйесінде индекстелмеген.

Авторлар (Faculty), басылымда көрсетілгендей: Tong J. Gan, MD, Vice Chair of Anesthesiology, Duke University Medical School, Durham, NC. John B. Leslie, MD, Professor of Anesthesiology, Mayo Clinic, Phoenix, AZ. Joseph V. Pergolizzi, MD, Adjunct Assistant Professor of Medicine, Department of Medicine, Johns Hopkins University School of Medicine, Baltimore, MD.

Қолдау туралы мұқабада былай басылған: «This Special Report is supported through a grant from», одан кейін Axiom Worldwide логотипі тұр.

Copyright © 2007, McMahon Publishing, 545 West 45th Street, New York, NY 10036. Printed in the USA. All rights reserved, including the right of reproduction, in whole or in part, in any form.

Ағылшын тіліндегі мәтін арнайы есептің баспагер шығарған 8 беттік PDF файлынан алынған.

Қазақша нұсқаны ELTECH дайындады: мәтін орысша аударма негізінде аударылып, ағылшын тіліндегі түпнұсқамен салыстырылды. Мәтін толық, қысқартусыз берілген.

Бұл монография ақпаратты жинақтап беру үшін жасалған. Ол егжей-тегжейлі болғанымен, толық қамтылған клиникалық шолу болып табылмайды. McMahon Publishing және авторлар осы құжаттағы ақпараттың дұрыстығын растамайды да, жоққа шығармайды да. Осы білім беру шолуын пайдаланғаны үшін ешқандай жауапкершілік алынбайды және баспа қателерінің жоқтығына кепілдік берілмейді. Оқырмандарға тиісті бастапқы әдебиетке жүгіну қатаң ұсынылады.

Өнеркәсібі дамыған елдердің көпшілігінде арқаның төменгі бөлігіндегі созылмалы ауырсыну кең таралған жағдай ретінде танылады.¹ Соңғы кезге дейін жедел бел ауырсынуы эпизодтарының көпшілігі қатерсіз болып, өздігінен өтеді, ұстамалардың 80%-дан 90%-ға дейінгісі шамамен 6 аптада басылады, ал жедел бел ауырсынуы эпизодын бастан өткерген пациенттердің 5%-дан 10%-ға дейінгісінде кейіннен созылмалы арқа ауырсынуы дамиды деген пікір жалпы қабылданған еді. Қазір бұл болжамға күмән келтіріліп отыр: қазіргі кезде жедел бел ауырсынуының қайталануға бейім екені мойындалады және көптеген пациенттерде эпизодтар қайталанып, созылмалы жағдайға әкеледі. Қазіргі деректер пациенттердің 25%-дан 60%-ға дейінгісінде алғашқы эпизодтан кейін 1 жыл немесе одан да көп уақыт өткенде бел ауырсынуының тағы бір эпизоды болатынын көрсетеді.²

Жедел бел ауырсынуы эпизодтарының көпшілігі медициналық көмекке жүгінбей-ақ басылады. Егер пациент медициналық көмек алса, ауырсыну мен тіршілік әрекетінің бұзылуы әдетте өтіп кетеді және пациент, әдетте, 1 ай ішінде жұмысқа орала алады.³ Алайда пациенттердің 3-тен 1-іне дейінгі бөлігінде ақыр соңында созылмалы бел ауырсынуы дамиды, ол белгісіз ұзақ уақыт сақталып, мүгедектікке әкеледі. Пациенттер тұрақты ауырсынуды сезініп, функционалдық тұрғыдан шектеулі болып қалуы мүмкін, олардың 5-тен 1-і өз әрекетінің айтарлықтай шектелгенін хабарлайды.^3,4 1966–1998 жылдар аралығында жарияланған бел ауырсынуы бойынша 30 популяциялық зерттеуді қамтыған әдебиетке шолуда бел ауырсынуының таралуы 12%-дан 33%-ға дейін, 1 жылдық таралуы 22%-дан 65%-ға дейін, ал өмір бойғы таралуы 11%-дан 84%-ға дейін ауытқыған. АҚШ-тағы ересектердің шамамен 25%-ы соңғы 3 айда бел ауырсынуын бастан өткергенін хабарлайды, ал дәрігерге қаралудың арқа ауырсынуымен байланысты үлесі 1990-жылдардан бері аз өзгерген.⁵

АҚШ-та бел ауырсынуы жиілігі жағынан дәрігерге қаралудың екінші себебі, ауруханаға жатқызудың бесінші себебі және хирургиялық араласудың үшінші көрсетілімі болып табылады.⁶ Арқа ауырсынуына байланысты денсаулық сақтау шығындарының басым бөлігі арқа ауырсынуы бар пациенттердің аз бөлігіне тиесілі, бұл арқа ауырсынуы бар барлық пациенттерді емдеуге кететін әлеуетті шығындардың нақты шығындардан әлдеқайда жоғары екенін көрсетеді.^3,7 Бел ауырсынуы терапевтерге қаралудың 10 негізгі себебінің қатарына кіреді және АҚШ-та еңбекке жарамсыздықтың ең жиі әрі ең қымбатқа түсетін себебі болып табылады.⁸ Ол сондай-ақ денсаулық жағдайы бойынша мерзімінен бұрын зейнеткерлікке шығудың жиі себебі болып табылады.

Арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсынудың таралуы және ауыртпалығы

АҚШ ересектері арасында арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсыну мен мойындағы ауырсынудың жалпыұлттық таралуы мен корреляттарын зерттеу 2002 жылы бел ауырсынуының 3 айлық таралуы 34 млн құрағанын көрсетті.⁹ Созылмалы бел ауырсынуының жылдық таралуы қазіргі уақытта 15%-дан 45%-ға дейін; ұзақ сақталатын бел ауырсынуының жасқа байланысты орташа таралуы балаларда, жасөспірімдерде және ересектерде шамамен 15%-ды, ал егде жастағы адамдарда 27%-ды құрайды.² АҚШ-та бел ауырсынуының қаржылық және әлеуметтік шығындарына функциялардың бұзылуы, белсенділіктің шектелуі және өмір сапасының төмендеуі, сондай-ақ еңбекке жарамсыздық, толық емес жұмыспен қамтылу, еңбек өнімділігінің төмендеуі және тікелей медициналық шығындар жатады. АҚШ-та 1998 жылы бел ауырсынуына байланысты денсаулық сақтаудың тікелей шығындары 26,3 млрд доллар деп бағаланды, ал жоғалтылған жұмыс күндеріне байланысты жанама шығындар айтарлықтай болды.³ АҚШ-тағы 40 жастан 65 жасқа дейінгі жұмыскерлер арасында арқа ауырсынуының өршуі мен өнімділіктің жоғалуы жұмыс берушілерге жылына 7,4 млрд долларға дейін шығын әкеледі; бұл шығындардың 71,6%-ы созылмалы арқа ауырсынуы бар жұмыскерлердің үлесіне тиді. Осы статистикалық деректердің артында жұмыс күшіне байланысты көптеген басқа да шығындар тұр, мысалы, орнын басатын жұмыскерлерді жалдау және оқыту қажеттілігі, әріптестердің өнімділігіне тигізетін әсер және бос уақыттың жоғалуы.²

Бел ауырсынуының айқын жайсыздығы, қолайсыздықтары және әлеуметтік шығындарынан бөлек, арқа ауырсынуымен байланысты қосарласқан жағдайларға жуырда жүргізілген көлденең зерттеуде қалыпты референттік популяциямен салыстырғанда бел ауырсынуы бар пациенттерде мойындағы ауырсыну, арқаның жоғарғы бөлігіндегі ауырсыну, дене жүктемесі кезінде табандағы ауырсыну, бас ауыруы, мигрень, ұйқының бұзылуы, ыстық сезімі, мазасыздық және мұң немесе депрессия мәнді түрде жиірек байқалғаны анықталды. Бұл нәтиже авторларды бел ауырсынуы бар пациенттер іс жүзінде «синдромды» бастан кешеді, оның әсері омыртқа жотасындағы оқшау ауырсынудың әсерінен асып түседі деген қорытындыға әкелді.¹⁰ Арқа ауырсынуына арналған зерттеулер негізінен жасырақ, жұмыс істейтін ересектерге шоғырланғанымен, арқа ауырсынуы егде жастағы адамдардың ең жиі шағымдарының 1-і және функционалдық шектеулердің әрі күнделікті тіршілік әрекеттерін (ADL) орындаудағы субъективті түрде сезілетін қиындықтардың тікелей себебі екені туралы нақты деректер бар. Ол сондай-ақ болашақтағы мүгедектіктің қауіп факторы болып табылады.²

Арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсынуды диагностикалау

Тексеру және диагностикалау схемаларында кең айырмашылықтар бар, сонымен қатар емдеудің көптеген ықтимал тәсілдері және бел ауырсынуы бар пациенттерді жүргізудің оңтайлы тәсіліне қатысты кәсіби белгісіздік бар.¹¹ Арқа ауырсынуына байланысты алғашқы буын дәрігеріне алғаш рет қаралатын пациенттердің 85%-дан астамында спецификалық емес бел ауырсынуы, яғни белгілі бір ауруға немесе омыртқа жотасының бұзылысына оңай байланыстыруға болмайтын ауырсыну болады. Мұндай пациенттерде ауырсынудың нақты анатомиялық көздерін анықтау әрекеттері жиі нәтижесіз аяқталады.³

Омыртқааралық дисктер, фасеттік буындар, байламдар, фасциялар, бұлшықеттер және нерв түбіршектерінің дуралық қабығы — мұның бәрі арқаның төменгі бөлігінде ауырсыну тудыруы мүмкін құрылымдар ретінде анықталған. Жалпы қабылданған диагностикалық әдістемелерді қолдану арқылы ауырсынудың себептері ретінде тек фасеттік буындардың, омыртқааралық дисктердің және сегізкөз-мықын буындарының бұзылыстары ғана сенімді түрде көрсетілген. Орталық нейропластикалылық, мембраналар қозғыштығының өзгерістері және гендер экспрессиясы — мұның бәрі ауырсынуды қабылдауға әсер етуі мүмкін.¹² Жұмысқа қанағаттану сияқты жеке психоәлеуметтік сипаттамалар да созылмалы бел ауырсынуының дамуына әсер етуі мүмкін.^13,14

Скрининг және бастапқы емдеу мақсатында пациенттердің көпшілігін 2 санатқа бөлуге болады: хирургиялық және хирургиялық емес. Пациенттердің басым көпшілігі бастапқыда консервативті хирургиялық емес ем алуы тиіс. Мақсатты түрде жиналған анамнез бен физикалық тексеру ауырсынудың негізінде жатқан нақты жағдайларды анықтауға мүмкіндік береді және неврологиялық зақымданудың бар-жоғы мен деңгейін көрсетуі мүмкін.^3,15 Содан кейін пациенттерді 3 топқа бөлуге болады: а) спецификалық емес бел ауырсынуы бар пациенттер; б) радикулопатиямен немесе омыртқа өзегінің стенозымен ықтимал байланысты арқа ауырсынуы бар пациенттер (бұл ишиас немесе жалған үзілісті ақсақтық болғанда болжанады); және в) басқа спинальды себептермен ықтимал байланысты арқа ауырсынуы бар пациенттер. Оларға ауыр немесе үдемелі неврологиялық тапшылығы бар не кезек күттірмей бағалауды қажет ететін негізгі жағдайлары (мысалы, ісік, инфекция, ат құйрығы синдромы) бар пациенттердің аз саны, сондай-ақ анкилоздаушы спондилит және омыртқаның компрессиялық сынығы сияқты жағдайлар жатады.

Арқаның төменгі бөлігіндегі немесе аяқтағы механикалық ауырсыну бел ауырсынуының барлық жағдайларының 97%-ын құрайды. Механикалық термині негізінде қатерлі, неопластикалық немесе қабыну ауруы жатпайтын анатомиялық немесе функционалдық бұзылысты білдіреді. Осы жағдайлардың 70%-ында түпкілікті диагноз бел бөлімі бұлшықеттерінің немесе байламдарының созылуы болады. Тиісті емдеу әдістерін таңдауға көмектесетін басқа механикалық және спинальды құбылыстарға дисктің дегенеративті ауруы, диск жарығы, омыртқа өзегінің стенозы, остеопороздық компрессиялық сынық және спондилолистез жатады. Бел ауырсынуының түрлі себептерінің жиілігі кез келген нақты клиникалық практикадағы демографиялық сипаттамалар мен пациенттерді жолдау ерекшеліктеріне байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Мысалы, гериатриялық практикада омыртқа өзегінің стенозы мен остеопороз жиірек кездеседі.

Бел ауырсынуының механикалық себептеріне бел-сегізкөз аймағы бұлшықеттері мен байламдарының зақымдануы, фасеттік немесе сегізкөз-мықын буынының артропатиясы және дегенеративті өзгерістер салдарынан болатын дискогендік ауру жатады.¹⁶ Арқа мен аяқта ауырсынуы бар пациенттерде ишиасқа тән анамнез диск жарығын көрсетеді.¹⁷ Бел бөлімі дисктерінің симптоматикалық жарықтарының 90%-дан астамы L4-5 және L5-S1 деңгейлерінде пайда болады. Нерв түбіршектері дисфункциясының бар-жоғын және ауырлығын бағалау үшін түзу аяқты көтеру сынамасын қамтитын мақсатты тексеру және тізе аймағындағы күш пен рефлекстерді, аяқтың бас бармақтарының күшін, табанның дорсальды бүгілуін, табанның плантарлы бүгілуін, ахилл рефлекстерін және сенсорлық симптомдардың таралуын бағалауды қамтитын неврологиялық тексеру жүргізілуі тиіс.³

Дискогендік ауырсыну көбінесе арқаның төменгі бөлігін, бөкселерді және жамбас-сан аймағын қамтиды және, бәлкім, дисктің ішкі дегенерациясының нәтижесі болып табылады. Диск дегенерациясы, бәлкім, фиброзды сақинаның зақымдануы мен кейіннен қалпына келуінен туындайды, бұл ретте зақымданған фиброзды сақинаның қалпына келуіне қатысатын өсу факторлары, макрофагтар және мастоциттер кейінгі нашарлауға ықпал етеді. Дискогендік ауырсыну фиброзды сақинаның сыртқы үштен бір бөлігіндегі ауырсыну талшықтарын тітіркендіретін фиброзды сақинаның үдемелі бұзылуы мен жыртылуынан туындауы мүмкін.¹⁸

Диск дегенерациясы 10 жастан 19 жасқа дейінгі симптомсыз адамдар топтарында құжатталған, бұл ретте жасөспірім жастағы адамдардың 20%-ында дисктің жеңіл дегенерациясы анықталған.¹⁹ 50 жасқа қарай дисктердің 10%-ында дегенеративті патология анықталады, ал 70 жасқа қарай омыртқааралық дисктердің 60%-ы ауыр дегенерацияға ұшырайды. Диск дегенерациясының өзі ишиаспен, диск жарығымен және пролапсымен, диск биіктігінің өзгеруімен, омыртқа жотасының бұлшықеттер мен байламдар сияқты компоненттеріне жағымсыз әсермен және, мүмкін, омыртқа өзегінің стенозымен байланысты деп есептеледі.²⁰

Қазіргі емдеу нұсқалары

Бел ауырсынуын тексеру және емдеу үшін көптеген балама әдістер қолжетімді, алайда әртүрлі жағдайларда қай нұсқалардың орынды немесе қолайлырақ екеніне қатысты консенсусқа аз қол жеткізілген. Бел ауырсынуын емдеудің 3 негізгі санатына хирургиялық, хирургиялық емес және фармакологиялық емдеу жатады. Тиісті емдеу пациент жүгінген жағдайдың шығу тегі мен ауырлығына байланысты болуы мүмкін.

Егер пациенттер бастапқыда бел ауырсынуымен және қатар жүретін ауыр немесе үдемелі неврологиялық симптомдармен жүгінсе, компьютерлік томография (КТ) немесе магниттік-резонанстық томография (МРТ) көрсетілген. Кейбір симптомдар хирург кеңесін қажет етеді. Бел ауырсынуы эпизодтарының көпшілігі механикалық немесе қаңқа-бұлшықеттік текті болады және дене жаттығуларына әрі қабынуға қарсы стероидты емес препараттармен (ҚҚСП) және ацетаминофенмен жүргізілетін консервативті фармакологиялық емге жақсы жауап береді. Хирургиялық емес, инвазиялық емес емдеу әдістері ең жиі әрі ең негізді тағайындалады.

Консервативті емдеу әдістері кеңінен ерекшеленеді және пациентке жеке іріктеледі. Жедел бел ауырсынуын әдетте дене жаттығуларын, ацетаминофен мен ҚҚСП сияқты анальгетиктерді немесе қаңқа бұлшықеттерінің миорелаксанттарын, беткейлік жылу терапиясын қолдана отырып, өзіне-өзі көмек көрсету және пациенттерді оқыту арқылы емдейді. Егер жағдай консервативті терапияға көнбесе, басқа нұсқаларға неғұрлым күшті фармакологиялық баламалар (миорелаксанттар, жүйелі кортикостероидтар және сирек жағдайларда опиоидтар), омыртқа жотасындағы манипуляциялар, акупунктура, акупрессура және тері арқылы нервтерді электрлік ынталандыру (TENS) сияқты кейінірек әзірленген емдеу әдістері жатады.

Созылмалы бел ауырсынуын емдеудің басқа инвазиялық емес әдістеріне пилатес және йога сияқты жаттығу бағдарламалары, омыртқа жотасының декомпрессиясы (қолмен, механикаландырылған және моторландырылған), арқа мектептері және когнитивтік-мінез-құлықтық терапия (КМТ) жатады.³ Емдеудің тиімділігі, емдеу табыстылығын бағалау сияқты, жиі әртүрлі болады. Әр әдістің пайдалылығы ауырсынудың шығу тегіне байланысты болуы мүмкін.²¹

Дискогендік текті ауырсыну, бәлкім, созылмалы бел ауырсынуының емдеуге ең қиын көнетін түрі болып табылады.²² Консервативті медициналық емге көнбейтін, дискогендік текті ауыр бел ауырсынуы бар пациенттер үшін хирургиялық спондилодез, аз инвазиялық диск ішіндегі электротермиялық терапия (IDET) және нақты диагнозға тән басқа операциялар сияқты нұсқалар қолжетімді.^23,24 Көптеген хирургиялық араласулардың мақсаты — омыртқааралық кеңістіктердегі қысымды төмендету. Декомпрессияға қол жеткізу үшін қарапайым тартудан, механикалық тартудан және омыртқа жотасының моторландырылған декомпрессиясынан бастап, түрлі консервативті хирургиялық емес емдеу әдістері де қолданылған. Алайда жуырдағы метаталдауда тартуды бағалаған рандомизацияланған бақыланатын зерттеулердің (РБЗ) өте азында ғана бел ауырсынуына оң әсер туралы хабарланғаны, ал оны қолданғаннан кейін ауырсынудың күшеюі және омыртқааралық қысымның жоғарылауы туралы хабарланғаны анықталды.²⁵

Арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсынуды хирургиялық емес емдеудің жаңа нұсқалары

Салыстырмалы түрде жақында қарапайым тартудың кейбір ықтимал проблемаларын шешуге бағытталған омыртқа жотасын декомпрессиялаудың түрлі механикаландырылған және моторландырылған жүйелері әзірленді. Олардың алғашқысы VAX-D (вертебральды аксиальды декомпрессия жүйесі; Vat-Tech Inc.) болды. Содан бері бірнеше басқа құрылғы пайда болды, соның ішінде DRX9000™ (Axiom Worldwide; (1-сурет), ол омыртқа жотасын моторландырылған декомпрессиялау құрылғысы болып табылады, және Accu-Spina жүйесі (North American Medical Corporation).

Омыртқа жотасын декомпрессиялаудың механикаландырылған жүйелері саласындағы ең жаңа әзірлемелердің кейбірі 2007 жылы American Academy of Pain Management (AAPM) жыл сайынғы клиникалық конференциясында ұсынылды.²⁶ Spinetronics компаниясы өзінің Antalgic-Trak құрылғысын, CERT HealthSciences — өзінің SpineMED декомпрессиялық үстелін ұсынды, ал Axiom Worldwide өзінің DRX9000™ құрылғысына қатысты жаңа деректер мен жаңа бағыттар туралы хабарлады.

Арқаның төменгі бөлігіндегі ауырсынуды консервативті емдеу әдістері

American College of Physicians және American Pain Society шығарған, әдебиет деректерімен расталған ең соңғы ұсынымдарға сәйкес, созылмалы бел ауырсынуын емдеудің фармакологиялық емес әдістеріне акупунктура, емдік дене шынықтыру, емдік массаж, вини-йога стиліндегі йога, КМТ немесе прогрессивті релаксация, омыртқа жотасындағы манипуляциялар және қарқынды пәнаралық оңалту жатады.^3,27,28 Басқа емдеу әдістеріне арқа мектебі, интерференциялық терапия, төмен қарқынды лазерлік терапия, бел бандаждары, қысқатолқынды диатермия, TENS, ультрасонография, акупрессура, нейрорефлексотерапия, спа-терапия және қарапайым моторландырылған әрі компьютермен басқарылатын тарту жатады.^3,22

Жалпы алғанда, емдеу дараландырылған болуы және пациенттің симптомдары мен оның араласуларға жауабын бағалауға, алғашқы буын дәрігерінің тәжірибесі мен даярлығына және тиісті біліктілігі бар мамандардың қолжетімділігіне негізделуі тиіс. Пациенттердің емдеуден күтетін пайдасы да нәтижелерге әсер ететін сияқты. Созылмалы бел ауырсынуын емдеудің орташа тиімді әдістеріне акупунктура,²⁷ емдік дене шынықтыру, емдік массаж, вини-йога стиліндегі йога,²⁸ фитотерапия,²⁹ КМТ немесе омыртқа жотасындағы прогрессивті манипуляциялар және қарқынды пәнаралық оңалту жатады, дегенмен түрлі емдеу әдістерін растайтын дәлелдер деңгейі қанағаттанарлықтан жақсыға дейін өзгереді.²² Метарегрессиялық талдаулардың деректері бойынша, жеке бейімдеуді, бақылауды, созылу жаттығуларын және бұлшықеттерді нығайтуды қамтитын жаттығу бағдарламалары ең жақсы нәтижелермен байланысты.²² TENS-тің созылмалы бел ауырсынуы кезіндегі тиімділігі дәлелденбеген, ал акупрессура, нейрорефлексотерапия және спа-терапия АҚШ-та зерттелмеген. Интерференциялық терапия, төмен қарқынды лазерлік терапия, қысқатолқынды диатермия және ультрасонография бойынша дәлелдер жеткіліксіз, ал арқа мектептері туралы деректер қайшылықты, дегенмен кейбір зерттеулерде қысқа мерзімді шағын пайда көрсетілген.²²

Ишиасы бар пациенттерде тиімділігі көрсетілмеген үздіксіз немесе үзілісті тартуды қоспағанда, емдеу әдістерінің тиімділігі дәл түбіршектік ауырсынуы немесе омыртқа өзегі стенозының симптомдары бар пациенттерде санаулы зерттеулерде ғана бағаланған. Қазіргі уақытта қандай да бір нақты емдеу әдісін бірінші қатардағы терапия ретінде ұсыну үшін дәлелдер жеткіліксіз.²² Қарқынды пәнаралық оңалту сияқты кейбір араласулар барлық жағдайда қолжетімді болмауы мүмкін, ал тиімділігі шамалас араласулардың құны айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін.

Дискогендік текті бел ауырсынуына қатысты кейбір деректер қарапайым тарту да, моторландырылған тарту да омыртқааралық кеңістікті ұлғайтып, диск протрузиясы мен диск ішіндегі қысымды азайта алатынын көрсетеді.^21,30,31 Алайда ишиаспен немесе ишиассыз бел ауырсынуы кезіндегі тартуға арналған клиникалық зерттеулердің жүйелі шолуларында тарту плацебомен, ем имитациясымен немесе басқа емдеу әдістерімен салыстырғанда ауырсынуды жеңілдетуде тиімсіз болуы ықтимал екені анықталды.^25,32

Жалпы алғанда, тарту қолмен — пациентті аспалы құрылғыға орналастырып, оның өз салмағы есебінен — немесе жамбасы бекітілген күйде арнайы құрастырылған үстелде жатқан пациенттің үстелдің бас жағындағы көлденең тұтқалардан тартуы арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Мұндай тарту түрлерін пациенттің де, физиотерапевттің де шаршауына немесе пациенттің күшке не қалыпқа төзе алмауына байланысты стандарттау қиын болуы мүмкін.³³ Сонымен қатар тарту күші сызықтық болады және паравертебральды бұлшықеттердің жиырылуын іске қосатын проприоцептивтік реакция тудыруы мүмкін, бұл дистракциялық әсерді азайтады. Омыртқа жотасын декомпрессиялау жүйелері дәстүрлі тартудың осы шектеулерін еңсерді. Оларға 2003 жылы FDA рұқсатын алған омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясы жүйесі DRX9000™, VAX-D және Accu-Spina жүйесі жатады. Омыртқа жотасының моторландырылған декомпрессиясына арналған кейбір рандомизацияланбаған зерттеулерде ауырсынудың азайғаны туралы хабарланғанымен, тиісті рандомизацияланған зерттеулердің жүйелі шолуы жарияланған деректердің тым біртекті емес екенін, сондықтан омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясы бел ауырсынуы бар адамдарға басқа емдеу әдістеріне қарағанда көбірек пайда әкеле ме, жоқ па, соны анықтау мүмкін еместігін болжауға негіз берді.³⁴

Хирургиялық емдеу мен хирургиялық емес емдеуді салыстыру

Дискогендік текті созылмалы бел ауырсынуы көбінесе консервативті еммен жеңілдемеуі мүмкін. Мұндай ауырсынуы бар кейбір пациенттер ашық хирургиялық спондилодезге жүгінеді.²² Диск пролапсын хирургиялық емдеу әдістеріне ашық дискэктомия, микродискэктомия, хемонуклеолиз, автоматтандырылған тері арқылы дискэктомия, лазерлік дискэктомия, нуклеопластика, дискті механикалық декомпрессиялау және бел бөліміндегі қолмен жасалатын тері арқылы дискэктомия жатады. Негізінен дисктің ішкі бұзылуымен байланысты бел ауырсынуы кезінде емдеу дискті толық кесіп алып тастауды, IDET-ті және радиожиілікті артқы аннулопластиканы қамтиды. Дисктің дегенеративті ауруын емдеу үшін спондилодездің бірқатар операциялары қолжетімді. Осы хирургиялық араласулардың барлығының (аз инвазиялық болсын, басқа болсын) табыстылығы түрліше, әрі ол араласу жасалмаған жағдайдағыдан жоғары емес екені анықталған.^2,23,24

Хирургиялық араласудың қауіптері мен қолайсыздықтары соншалық, кейбір нұсқаулықтар спецификалық емес бел ауырсынуы бар пациенттерді ықтимал операцияға немесе басқа инвазиялық араласуларға жібермес бұрын кемінде 3 айдан 2 жылға дейін нәтижесіз хирургиялық емес араласулар жүргізуді ұсынады.³ 1990-жылдардан бастап созылмалы бел ауырсынуы бар пациенттерде бел бөлімінің спондилодезінің жиілігі, әсіресе 60 жастан асқан пациенттер арасында, жедел өсті. Операциялар санының өсуі бұл процедура тиімділігінің дәл сондай жедел артуымен байланысты болған жоқ.³⁵ Жуырдағы SPORT (Spine Patient Outcomes Research Trial) зерттеуінде бел бөліміндегі омыртқааралық диск жарығы мен бел бөліміндегі дегенеративті спондилолистезді хирургиялық емдеудің тиімділігі бағаланды.^36,37 Стандартты ашық дискэктомия физиотерапияны, эпидуральды стероид инъекцияларын, ҚҚСП мен опиоидтарды қамтитын дараландырылған консервативті еммен салыстырылған рандомизацияланған клиникалық зерттеуде зерттеушілер бел бөліміндегі диск жарығын емдеуде хирургиялық және консервативті емнің тиімділігі шамамен тең екенін анықтады.³⁶

Дискогендік бел ауырсынуын хирургиялық емдеудің тиімділігін хирургиялық емес емдеудің тиімділігімен салыстырған рандомизацияланған зерттеулердің жүйелі шолуында авторлар хирургиялық емдеу (көп жағдайда бел бөлімінің спондилодез операциясы) құрылымдалмаған физиотерапиядан сәл тиімдірек болғанын анықтады. КМТ компоненті бар жоғары құрылымдалған оңалту тиімділігі жағынан хирургиялық емдеумен шамамен тең болып көрінді, әрі асқынулар саны аз болды. Бір қызығы, шолуға енгізілген зерттеулердің ешқайсысында арқаға тән тіршілік әрекетінің бұзылуы бойынша орташа нәтижеде емдеуге байланысты, клиникалық тұрғыдан мәнді айырмашылық үшін FDA белгілеген шекке жететін айырмашылықтар анықталмады.²⁴

Ең жаңа инвазиялық емес емдеу әдістері

Инвазиялық емес декомпрессия — дискогендік текті бел ауырсынуына арнайы бағытталған хирургиялық емес араласуларға деген қажеттілікті қанағаттандыруға әрекет жасалған әдістердің 1-і. Хирургиялық емес декомпрессия диск ішіндегі қысымды төмендетеді деген тұжырымдаманы растайтын эксперименттік деректер бар. Бұл, өз кезегінде, оттегі мен қоректік заттардың түсуін жеңілдетіп, дисктің метаболизмі мен қалпына келуін жақсартуы мүмкін. Бүгінгі таңда қолданылатын тарту түрлеріне моторландырылған, механикалық, қолмен (физиотерапевт тартуды пациенттің қолдары және/немесе аяқтары арқылы жүзеге асырады), аутотарту, гравитациялық (немесе инверсиялық асылу), пневматикалық, үздіксіз, үзілісті тарту, төсек режиміндегі тарту және су астындағы тарту жатады.²⁵

Ишиаспен немесе ишиассыз бел ауырсынуы кезінде тартуды қолдануға арналған ең соңғы Кокрейн шолуына ишиас симптомдары жоқ жедел, жеделдеу немесе созылмалы спецификалық емес бел ауырсынуын емдеу үшін тартудың кез келген түрі зерттелген РБЗ енгізілді. Зерттеуде тартудың механикалық, қолмен (спецификалық емес немесе сегменттік тарту), аутотарту, су астындағы, төсек режиміндегі, үздіксіз және үзілісті сияқты түрлері қарастырылды. (Авторлар өз талдауларында омыртқа жотасын декомпрессиялық тартуды қолданылатын тартудың басқа түрлерінен ажыратпаған.)

Шолу ишиаспен немесе ишиассыз, ұзақтығы әртүрлі бел ауырсынуы бар пациенттерде үздіксіз немесе үзілісті тарту мен плацебо, ем имитациясы немесе басқа емдеу әдістері арасында қысқа және ұзақ мерзімді нәтижелер ерекшеленбейтіні туралы сенімді дәлелдер берді.²⁵ Физиотерапиямен үйлестірілген, 30 градус бұрышпен жартылай жатқан қалыптағы тартуды тек физиотерапиямен салыстырған рандомизацияланған зерттеуде 2 әдіс арасында болмашы ғана айырмашылық анықталды, бұл авторларды тарту әдеттегі физиотерапия схемасының әсерінен тыс әсер бермейді деген қорытындыға әкелді.³²

Пациенттер скринингтен дұрыс өткен жағдайда, нарықтағы тартудың түрлі нысандарын қолдану кезінде қандай да бір елеулі жағымсыз құбылыстар туындайды деп болжауға негіз беретін деректер аз. Тартудың жағымсыз әсерлеріне жасалған шолуда зерттеулердің шамамен 25%-ында қандай да бір жағымсыз әсерлер, мысалы, статикалық тарту тобының 31%-ында және үзілісті тарту тобының 15%-ында ауырсынудың күшеюі туралы хабарланды, ал қалғандарында жағымсыз құбылыстардың болмағаны туралы хабарланды.²⁵

DRX9000™ омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясын сезімтал компьютерленген кері байланыс механизмі арқылы жүзеге асырады. DRX9000™ құрылғысында пациент пен құрылғы арасындағы үйкелісті азайту үшін бөлінген үстел конструкциясы қолданылады. Пациент шалқасынан жатады, кеуде мен иықты қолдау жүйесі дененің жоғарғы бөлігін бақылайды, ал тізе тірегі жамбастың айналуын болдырмауға қызмет етеді. Аппаратта кірістірілген ауа камералары, тарту бұрышын дисктің бұрышына қарай реттеу құралдары және белдіктер бар, ол терапияның соңғы бөлігінде декомпрессия күшін баяуырақ арттыра алады. DRX9000™ омыртқа жотасын декомпрессиялау құрылғысы механикаландырылған сегменттік дистракция үшін моторлы шкивті пайдаланады, дистракция алдын ала таңдалған уақыт бойы статикалық немесе осцилляциялық режимде жүргізілуі мүмкін; бел бөліміндегі аурудың орналасуы тарту бұрышының ең жақсы баптауларын анықтайды.

Іргелі зерттеулер

Тартудың кейбір әдістемелері диск ішіндегі қысымның жоғарылауына әкелуі мүмкін — бұл құбылыс диск жарықтарымен және нейрокомпрессиялық этиологиямен байланысты бел ауырсынуын емдеуде ерекше қолайсыз. Омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясы — жетекті тартудың мамандандырылған түрі — бірнеше құрылғыда қолжетімді. Алғашқы зерттеулер бастапқыда дискэктомия алдында аксиальды декомпрессиямен ем алған пациенттерде диск ішіндегі қысымды өлшеуге шоғырланды.²² Бұл зерттеуде аксиальды декомпрессия жүйесінің пульпозды ядродағы қысымға әсері МРТ арқылы расталған бел бөліміндегі диск жарығы бар 5 пациентте жоспарлы дискэктомия алдында L4-5 омыртқааралық дисктің пульпозды ядросына канюля енгізіп, кейін оны қысым мониторларына қосу арқылы өлшенді.

Құрылғы тудыратын дистракциялық керілу диск ішіндегі қысымды теріс деңгейге дейін төмендетті, ол –100-ден –160 мм сын. бағ. мәніне дейін жетті; бұл ретте дистракциялық керілу мен диск ішіндегі қысым арасында кері тәуелділік байқалды. Бір ерекшелігі, керілу 40–50 фунт болатын шекті дистракцияға жеткенге дейін диск ішіндегі қысымның өзгерісі болмашы болған сияқты. Осы шектен асқанда диск ішіндегі қысым декомпрессиялық керілу түсірілгенге дейін байқалған оң қысымнан күрт төмендеді.

Зерттеушілердің басқа тобы аксиальды декомпрессия, болжам бойынша бел бөліміндегі нерв түбіршегін декомпрессиялау арқылы, дерматомдық соматосенсорлық шақырылған потенциалдарды (DSSEP) жақсарта алатынын көрсетті.³⁸ Бел ауырсынуы диагнозы қойылған және L5 немесе S1 бір жақты немесе екі жақты радикулопатиясы бар, қатарынан енгізілген жеті пациент аксиальды декомпрессиямен емдеуге дейін және одан кейін DSSEP әдісімен екі жағынан тексерілді. Барлық пациенттерде диск жарығын құжаттық растау үшін МРТ немесе КТ қолданылды. Емдеуден кейін барлық пациенттерде түбіршектік симптомдар мен бел ауырсынуы кемінде 50%-ға азайды, бұл ретте олардың 3-інде барлық симптомдар толығымен басылды. Ауырсынудың орташа азаюы 77%-ды құрады.

Басқа зерттеуде ұзақтығы 3 айдан асатын созылмалы бел ауырсынуы бар 44 пациентте аксиальды декомпрессиямен емдеу TENS-пен емдеумен салыстырылды. TENS-пен емдеудің табыстылық көрсеткіші 0% болды, ал аксиальды декомпрессияның табыстылық көрсеткіші 68,4% болды (P<0,001). Ауырсыну мен функционалдық нәтиженің статистикалық тұрғыдан мәнді азаюы аксиальды декомпрессиямен ем алған пациенттерде байқалды, ал TENS-пен ем алғандарда байқалмады.³⁹

Технологиялардың дамуы DRX9000™ сияқты омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясына арналған жаңа құрылғыларда күш түсіру тәсілі мен пациенттің қалпының өзгеруіне, сондай-ақ пассивті бекіту жүйелерінің қосылуына әкелді. Зерттеушілер омыртқааралық дисктердің биіктігін немесе өлшенген томпаюды объективті радиологиялық бақылау негізінде DRX9000™ жүйесін қолданудың алғашқы табыстары туралы хабарлады. Клиникалық жағдайлар сипаттамаларының шағын сериясында зерттеушілер тобы мұндай декомпрессиялық жүйелер уақыт өте келе диск көлемін ұлғайтып, жарықты азайта алады деген гипотезаға жаңа деректер қосты, мұны пациенттің МРТ деректері (2A және 2B суреттер) және симптомсыз сау еріктінің бүйірлік рентгенограммасы (2C және 2D суреттер) көрсетеді.

Суреттерді Axiom Worldwide ұсынған.

Жуырдағы зерттеулерге жасалған шолуда моторландырылған тарту түрлерін қамтитын тарту жүйелерінің тиімділігі зерттелді. Созылмалы дискогендік бел ауырсынуын емдеуге арналған омыртқа жотасының моторландырылған декомпрессиясы бойынша әдебиетке жасалған жүйелі шолуда түрлі аппараттар, соның ішінде бөлінген үстел беті, кәдімгі үстел беті және жүктері бар үйкеліссіз кушетка арқылы жүргізілген омыртқа жотасының моторландырылған декомпрессиясына арналған 7 РБЗ табылды. Өйткені 7 РБЗ-ның тек 3-інде ғана рандомизация процедурасының сипаттамасы болды, бірде-біреуінде нәтижелерді соқыр бағалау жүргізілмеді, ал пациенттер топтары біртекті емес болды. Осы себептерге байланысты авторлар метаталдауға қарағанда сапалық шолу орындырақ деген қорытындыға келді. 7 РБЗ-ның 6-ында омыртқа жотасының моторландырылған декомпрессиясы кезінде айырмашылық жоқ екені туралы, ал 1-інде ауырсынудың азайғаны туралы хабарланды, бірақ тіршілік әрекетінің бұзылуы азайғаны туралы хабарланбады. РБЗ-ның жетіспеушілігі авторларды омыртқа жотасының моторландырылған декомпрессиясына арналған клиникалық жағдайлар серияларының 3 рандомизацияланбаған зерттеуін де енгізуге итермеледі; бұл зерттеулерде бақылау топтары болмады. Осы зерттеулердің әрқайсысында ауырсынудың 77–86%-ға азайғаны туралы хабарланды.³⁴

Шолу авторлары созылмалы дискогендік бел ауырсынуы кезінде омыртқа жотасының моторландырылған декомпрессиясы арқылы жүргізілетін омыртқа жотасы декомпрессиясының тиімділігі стандартты зерттеулерде әлі сенімді түрде көрсетілмеген деген қорытындыға келді. Олар мұның себебі пациенттер топтарының біртекті еместігі және зерттеушілер мен пациенттерді қолданылатын әдіске қатысты тиісінше соқырлаудың қиындығы болуы мүмкін деп болжады. Бұрынғы зерттеулердің шектеулерін еңсеру үшін рандомизациясы жақсырақ, бақылау топтары бар және нәтижелердің стандартталған көрсеткіштерін қолданатын неғұрлым қатаң зерттеулер қажет.

Жаңа декомпрессиялық жүйелерді зерттеу

Бел ауырсынуын емдеуге арналған бірнеше жаңа құрылғыда, соның ішінде DRX9000™, Antalgic-Trak және SpineMED декомпрессиялық үстелінде, компьютермен басқарылатын омыртқа жотасының моторландырылған декомпрессиясы қолданылады. Қазіргі уақытта Antalgic-Trak және SpineMED жүйелері үшін клиникалық нәтижелер туралы деректер жоқ, ал жуырдағы жарияланымдардың ешқайсысында VAX-D сияқты ескі жүйелердің табыстылығы көрсетілмеген.

Омыртқа жотасын декомпрессиялау жүйелері туралы жарияланған деректерге жасалған шолу тиімділікке қатысты деректердің нанымды емес екенін және расталған қорытындылар жасау үшін зерттеулердің жеткіліксіз екенін болжауға негіз береді. Инвазиялық емес, хирургиялық емес декомпрессиялық жүйелердің тиімділігін шынайы бағалау мәселесі шешілуде, ал болашақ зерттеулер дәрігерлерге тиімділікті көрсететін нәтижелер негізінде клиникалық емдеу схемаларын анықтауға көмектесу үшін қажетті деректерді береді.

Баспадағы қолжазбада ұзақтығы 12 аптадан асатын дискогендік бел ауырсынуы бар 94 амбулаториялық пациентке жүргізілген жуырдағы ретроспективті зерттеудің деректері келтірілген. Бұл талдау DRX9000™ көмегімен омыртқа жотасын декомпрессиялау терапиясынан кейін симптомдардың азайғанын көрсетті.⁴⁰ Пациенттер 4 клиникадан кездейсоқ іріктеліп алынды және DRX9000™ көмегімен 8 апта (орта есеппен) бойы омыртқа жотасының моторландырылған декомпрессиясынан өтті. Әрқайсысы 2 апта бойы күн сайын ұзақтығы 28–30 минут болатын сеанстар алды, кейін сеанстар біртіндеп аптасына 1 сеансқа дейін азайтылды. Емдеу хаттамасы сондай-ақ бел бөлімін созуды, созу алдында миофасциялық релизді немесе жылуды қолдануды және одан кейін мұзды және/немесе бұлшықеттерді ынталандыруды қолдануды қамтыды. Негізгі нәтиже көрсеткіші бастапқы деңгей мен емдеудің аяқталуы арасындағы 0-ден 10-ға дейінгі вербальды сандық рейтингтік шкала (ЧРШ) бойынша ауырсыну қарқындылығының өзгерісі болды.

Енгізілген пациенттердің 63%-ы әйелдер және 95%-ы ақ нәсіл өкілдері болды. Пациенттердің орташа жасы 55 жасты құрады. Қатысушылардың 52%-ы жұмыс істеді, ал 41%-ы зейнеткер болды. Диск жарығы жағдайлардың 73%-ында, ал диск дегенерациясы 68%-ында диагностикаланды. Пациенттердің 27%-ында дисктердің жарығы да, дегенерациясы да болды.

Жүгінген кездегі ЧРШ бойынша бастапқы орташа балл 6,05 (стандартты ауытқу [SD] 2,3) болды және DRX9000™ көмегімен емдеу хаттамасы аяқталғаннан кейін 0,89-ға дейін (SD 1,15; P<0,0001) мәнді түрде төмендеді. Анальгетиктерді қолдану да азайды, ал ADL көрсеткіштері жақсарды. Бақылау тексеруі кезінде пациенттер бел ауырсынуының орта есеппен 90%-ға (SD 1,15) азайғанын және 0-ден 10-ға дейінгі шкала бойынша қанағаттанудың 8,55 балын (медиана 9) хабарлады.⁴⁰

Бұл зерттеу ретроспективті болды, онда бақылау тобы немесе салыстыру тобы болмады, ал 4 клиника қосалқы әдістерді қолдануы бойынша ерекшеленді. Соған қарамастан, DRX9000™ көмегімен ем алған пациенттерге жүргізілген бастапқы талдаудың мұндай оң клиникалық нәтижелері созылмалы бел ауырсынуымен жүгінетін пациенттердің кеңейтілген популяциясы қатысатын неғұрлым қатаң проспективті клиникалық зерттеуде мәселені одан әрі зерделеуді негіздеді.

Пилоттық зерттеу аяқталып, 2007 жылы AAPM жыл сайынғы конференциясында ұсынылды.²⁶ Бұл стандартталған мультимодальды клиникалық зерттеу хаттамасы бойынша созылмалы бел ауырсынуын белсенді емдеуде Axiom Worldwide DRX9000™ құрылғысының тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалауға арналған проспективті, көпорталықты, рандомизацияланбаған II фазалы клиникалық зерттеу болды. Ұзақтығы 3 айдан асатын созылмалы бел ауырсынуы бар он сегіз пациент 6 апта бойы 20 DRX процедурасынан (әрқайсысы 28 минут) тұратын сериядан өтті, бұл ретте алғашқы 2 аптадағы 5 сеанс соңғы аптада 1 сеансқа дейін біртіндеп азайтылды. Мультимодальды емдеу хаттамасы DRX сеанстарынан кейін мұзды қолдануды, бел бөлімін созу жаттығуларын және қажетіне қарай қосалқы анальгетиктерді қамтыды. Ауырсынуды, анальгетиктерді қолдануды, функционалдық жағдайды, қанағаттануды, ADL мен қауіпсіздікті бағалау деректері тексерулер, сауалнамалар және пациенттердің күнделіктері арқылы жиналды. Бел ауырсынуының орташа күнделікті балы емдеудің 2 аптасынан кейін 6,4-тен 3,1-ге дейін (P<0,01) төмендеді және 6 аптада барлық процедуралар аяқталғаннан кейін 0,8-ге дейін (0–10 шкаласы) азайды (P<0,001). Бел ауырсынуының мәнді азаюынан бөлек, пациенттер функцияның жақсарғанын атап өтті, бұл терапия соңында Освестри индексі бойынша орташа балдың 23,7-ден 5,5-ке дейін төмендеуімен өлшенді.

Бұл пилоттық зерттеуде DRX9000™ көптеген себептерден туындайтын созылмалы бел ауырсынуын емдеуде перспективалы екенін көрсетті. Орта есеппен 526 аптаға созылған созылмалы бел ауырсынуы бар және бұрын көптеген терапиялық араласулары нәтижесіз болған пациенттерде мұндай ауқымдағы жақсарулардың плацебо әсері болуы екіталай болса да, қазіргі уақытта пациенттерді 1 жыл бақылайтын DRX9000™ құрылғысының неғұрлым ауқымды зерттеуі жүргізілуде, ал осы ауқымды зерттеуден кейін рандомизацияланған соқыр зерттеу немесе ем имитациясы бар зерттеу жоспарланған. Сондай-ақ ұзақ мерзімді пайданы анықтау үшін DRX9000™ көмегімен ем алған пациенттердің неғұрлым ұзақ мерзімді нәтижелері туралы қосымша деректер жинау және созылмалы бел ауырсынуын әдеттегі емдеуде DRX9000™ омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясы жүйесінің әлеуетті құндылығын құжаттық растау үшін нәтижелерді салыстыратын зерттеулер жүргізу қажет. DRX9000™ құрылғысының қысқа мерзімді де, ұзақ мерзімді де тиімділігін пилоттық зерттеуде қолданылғандай стандартталған және валидацияланған көптеген нәтиже айнымалыларының жиынтығын пайдалана отырып, қазіргі уақытта клиникалық практикада кеңінен қолданылатын басқа емдеу әдістерінің тиімділігімен салыстыру қажет.

2006 жылы Сеулде (Оңтүстік Корея) өткен International Society of Physical and Rehabilitation Medicine Дүниежүзілік конгресінде ұсынылған тезистерде бел-сегізкөз бөліміндегі диск жарығын емдеуде DRX3000 (DRX9000™ құрылғысының халықаралық нұсқасы) көмегімен омыртқа жотасын декомпрессиялаудың тиімділігі тартудың тиімділігімен салыстырылған жуырдағы зерттеудің нәтижелері туралы хабарланды.⁴¹ Бұл зерттеуде DRX3000 көмегімен ем алған пациенттердің 65%-ы визуалды-аналогтық шкала (ВАШ) бойынша ауырсыну балының 50%-дан астам төмендеуіне, 25%-ы — 80%-дан астам, ал 10%-ы — 30%-дан астам төмендеуіне қол жеткізді. Бұл нәтижелер дәстүрлі тарту алған пациенттердің нәтижелерінен айқын ерекшеленді: олардың 60%-ы ВАШ бойынша балдың кемінде 30%-ға төмендеуіне қол жеткізді, ал 30%-ы төмендеуге қол жеткізбеді немесе ауырсынудың 30%-дан аз азаюына қол жеткізді. DRX9000™ АҚШ-тан тыс жерлерде кеңінен зерттелді (кесте).

^aСалыстыру тобындағы араласу: дәстүрлі тарту. ^bЗерттеуде қолданылған жалғыз ем. TFI — трансфораминальды стероид инъекциясы; ВАШ — визуалды-аналогтық шкала

Омыртқа жотасы декомпрессиясының тиімділігін дискогендік созылмалы бел ауырсынуын емдеудің басқа әдістерінің тиімділігімен салыстыру үшін жақсы жоспарланған проспективті рандомизацияланған ұзақ мерзімді бақыланатын зерттеулерге айқын қажеттілік бар. DRX9000™ әсер ету механизмін зерттеу араласуға дейінгі және одан кейінгі омыртқааралық саңылаулардағы айырмашылықтарды өлшеу үшін МРТ мен позитрондық-эмиссиялық томографияны қолдану арқылы жалғасады. Сондай-ақ идеалды бұрышты, қажетті күшті, процедуралардың ұзақтығы мен жиілігін анықтау үшін емдеудің негізгі параметрлерін нақтылау қажет. Бұл параметрлер неғұрлым дараландырылған және дәл болған сайын, оларды әр пациентке соғұрлым жақсы тағайындауға болады. Қазіргі уақытта осы айнымалыларды тексеретін матрицалық дизайндағы көптопты зерттеу жоспарлануда.

Біздің заманымызда созылмалы бел ауырсынуы — кең таралған және әлсірететін құбылыс. Бел ауырсынуының себептері мен оны бастан кешіру тәжірибесі онымен өмір сүретін пациенттердің өздері сияқты алуан түрлі, ал барлық жағынан тиімді болатын 1 емдеу әдісі жоқ. Дискогендік ауырсынуды емдеу әсіресе қиын болуы мүмкін. Дәлелдерге негізделген ең заманауи нұсқаулықтар хирургиялық нұсқа қарастырылғанға дейін кемінде 2 ай, ал көбінесе одан әлдеқайда ұзақ консервативті емдеуді ұсынады. Хирургиялық араласу қауіптермен байланысты, ал дискогендік арқа ауырсынуы бар көптеген пациенттерде нәтижесін болжау мүмкін емес. Хирургиялық емес, инвазиялық емес емдеу емдеуге қиын көнетін дискогендік ауырсынуды емдеудің әлеуетті өміршең нұсқасы болып табылады. Омыртқа жотасының хирургиялық емес декомпрессиясына арналған DRX9000™ компьютерленген жүйелері денсаулық сақтау ресурстарын пайдалануды барынша азайтуға көмектесуі және бел ауырсынуын емдеудің әлеуетті оңтайлы терапиялық тәсілін ұсынуы мүмкін инвазиялық емес тәсілді қолдана отырып, пациенттерге барынша пайда әкелу үшін әзірленді. Оны қолданудың негізділігін одан әрі растау үшін жақсы жоспарланған ұзақ мерзімді зерттеулер жүргізілуде.

1. Maetzel A, Li L. The economic burden of low back pain: a review of studies published between 1996 and 2001. Best Pract Res Clin Rheumatol. 2002;16(1):23-30.
2. Boswell MV, Trescot AM, Datta S, et al. Interventional techniques: evidence-based practice guidelines in the management of chronic spinal pain. Pain Physician. 2007;10(1):7-111.
3. Chou R, Qaseem A, Snow V, et al. Diagnosis and treatment of low back pain: a joint clinical practice guideline from the American College of Physicians and the American Pain Society. Ann Intern Med. 2007;147(7):478-491.
4. Diamond S, Borenstein D. Chronic low back pain in a working-age adult. Best Pract Res Clin Rheumatol. 2006;20(4):707-727.
5. Deyo RA, Mirza SK, Martin BI. Back pain prevalence and visit rates: estimates from US national surveys, 2002. Spine. 2006;31(23):2724-2727.
6. Krishnaney AA, Park J, Benzel EC. Surgical management of neck and low back pain. Neurol Clin. 2007;25(2):507–522.
7. Engel CC, von Korff M, Katon WJ. Back pain in primary care: predictors of high health-care costs. Pain. 1996;65(2-3):197-204.
8. Jarvik JG, Deyo RA. Diagnostic evaluation of low back pain with emphasis on imaging. Ann Intern Med. 2002;137(7):586-597.
9. Strine TW, Hootman JM. US national prevalence and correlates of low back and neck pain among adults. Arthritis Rheum. 2007;57(4):656-665.
10. Hagen EM, Svensen E, Eriksen HR, et al. Comorbid subjective health complaints in low back pain. Spine. 2006;31(13):1491-1495.
11. Deyo RA, Weinstein JN. Low back pain. N Engl J Med. 2001;344(5):363-370.
12. Coderre TJ, Katz J, Vaccarino AL, Melzack R. Contribution of central neuroplasticity to pathological pain: review of clinical and experimental evidence. Pain. 1993;52(3):259-285.
13. Carragee EJ, Alamin TF, Miller JL, Carragee JM. Discographic, MRI and psychosocial determinants of low back pain disability and remission: a prospective study in subjects with benign persistent back pain. Spine J. 2005;5(1):24-35.
14. Borenstein DG. Epidemiology, etiology, diagnostic evaluation, and treatment of low back pain. Curr Opin Rheumatol. 1999:11(2):151-157.
15. McCamey K, Evans P. Low back pain. Prim Care. 2007;3(1)4:71-82.
16. Peng B, Hao J, Hou S, et al. Possible pathogenesis of painful intervertebral disc degeneration. Spine. 2006;31(5):560-566.
17. Vroomen PC, de Krom MC, Knottnerus JA. Diagnostic value of history and physical examination in patients suspected of sciatica due to disc herniation: a systematic review. J Neurol. 1999;246(10):899-906.
18. Anderson MW. Lumbar discography: an update. Semin Roentgenol. 2004;39(1):52-67.
19. Miller JA, Schmatz C, Schultz AB. Lumbar disc degeneration: correlation with age, sex, and spine level in 600 autopsy specimens. Spine.1998;13:173-178.
20. Atlas SU, Nardin RA. Evaluation and treatment of low back pain: an evidence-based approach to clinical care. Muscle Nerve. 2003;27:265-284.
21. Ramos G, Martin W. Effects of vertebral axial decompression on intradiscal pressure. J Neurosurg. 1994;81(3):350-353.
22. Chou R, Qaseem A, Snow V, et al. Nonpharmacologic therapies for acute and chronic low back pain: a review of the evidence for an American Pain Society/American College of Physicians clinical practice guideline. Ann Intern Med. 2007;147(7):492-504.
23. Andersson GBJ, Mekhail NA, Block JE. Treatment of intractable discogenic low back pain. A systematic review of spinal fusion and intradiscal electrothermal therapy (IDET). Pain Physician. 2006;9(3):237-248.
24. Mirza SK, Deyo RA. Systematic review of randomized trials comparing lumbar fusion surgery to nonoperative care for treatment of chronic back pain. Spine. 2007;32(7):816-823.
25. Clarke JA, van Tulder MW, Blomberg SE, et al. Traction for low-back pain with or without sciatica. Cochrane Database Syst Rev. 2007;(2):CD003010.
26. Leslie J, Richmond C, Macario A, et al. Pilot: Effectiveness and safety of nonsurgical spinal decompression. Paper presented at: 18th Annual Meeting of the American Academy of Pain Management; September 27-30, 2007; Las Vegas, NV.
27. Manheimer E, White A, Berman B, et al. Meta-analysis: acupuncture for low back pain. Ann Intern Med. 2005;142(8):651-663.
28. Sherman KJ, Cherkin DC, Erro J, Miglioretti DL, Deyo RA. Comparing yoga, exercise, and a self-care book for chronic low back pain: a randomized, controlled trial. Ann Intern Med. 2005;143(12):849-856.
29. Gagnier JJ, van Tulder MW, Berman B, et al. Herbal medicine for low back pain: a Cochrane review. Spine. 2007;32(1):82-92.
30. Gupta RC, Ramarao SV. Epidurography in reduction of lumbar disc prolapse by traction. Arch Phys Med Rehabil. 1978;59(7):322-327.
31. Onel D, Tuzlaci M, Sari H, Demir K. Computed tomographic investigation of the effect of traction on lumbar disc herniations. Spine. 1989;14(1):82-90.
32. Borman P, Keskin D, Bodur H. The efficacy of lumbar traction in patients with low back pain. Rheumatol Int. 2003;23(2):82-86.
33. Tekeoglu I, Adak B, Bozkurt M, et al. Distraction of lumbar vertebrae in gravitational traction. Spine. 1998;23(9):1061-1063.
34. Macario A, Pergolizzi JV. Systematic literature review of spinal decompression via motorized traction for chronic discogenic low back pain. Pain Pract. 2006;6(3);171-178.
35. Deyo RA, Gray DT, Kreuter W, et al. United States trends in lumbar fusion surgery for degenerative conditions. Spine. 2005;30(12):1441-1445.
36. Weinstein JN, Lurie JD, Tosteson TD, et al. Surgical vs nonoperative treatment for lumbar disk herniation: the Spine Patient Outcomes Research Trial (SPORT) observational cohort. JAMA. 2006;296(20):2451-2459.
37. Weinstein JN, Lurie JD, Tosteson TD, et al. Surgical versus nonsurgical treatment for lumbar degenerative spondylolisthesis. N Engl J Med. 2007;356(22):2257-2270.
38. Naguszewski WK, Naguszewski RK, Gose EE. Dermatomal somatosensory evoked potential demonstration of nerve root decompression after VAX-D therapy. Neurol Res. 2001;23(7):706-714.
39. Sherry E, Kitchener P, Smart R. A prospective randomized controlled study of VAX-D and TENS for the treatment of chronic low back pain. Neurol Res. 2001;23(7):780-784.
40. Macario, A, Richmond, C, Auster, M, et al. Treatment of 94 outpatients with chronic discogenic low back pain with the DRX9000: a retrospective chart review. Pain Practice (in press).
41. Kim H-S, Kim D-H, Huh K-Y. The effect of spinal decompression therapy compared with conventional traction in lumbosacral disc herniation. Program and abstracts of the 4th World Congress of the International Society of Physical and Rehabilitation Medicine; June 10-14, 2007; Seoul, South Korea. Abstract OP04-5.
42. Hiranandani M. Nonsurgical spinal decompression: treatment of low back pain by spinal decompression and spinal exercises. Program and abstracts of the 45th Annual Indian Association of Physiotherapists Conference; February 2-4, 2007; Kolkata, India.
43. Lee SH. Efficacy of Spinal Decompressor Combined with Transforaminal Steroid Injection versus Transforaminal Steriod Injection in Patient with Lumbar Disc Herniation. Society of Rehabilitation; submitted 2007.
44. Naoyuki O, Itabashi A, Kusano S, et al. Effects of spinal decompressor (DRX9000™) for lumbar disc herniation. Journal of Saitama Kenou Rehabilitation. 2006;6:38-42.
45. Park JK. Nonsurgical spinal decompression therapy. Axiom Worldwide Abstract.
46. Minukov GN, Vorobiev EV. Clinical studies for spinal decompression system: DRX9000™. Conducted in the Neurology Unit of Municipal Clinical Hospital; Moscow, Russia. May 13-July 24, 2006.